Tölur frumvarpsins vega leigufélög þyngra en markaðinn
Tölurnar sem frumvarp um leigubremsu byggir á koma úr leiguskrá HMS. Þar eru 36% gildra samninga við einstaklinga, en samkvæmt HMS eru einstaklingar 60% eigenda á leigumarkaði. Leigufélög vega því mun þyngra í tölunum en á markaðnum. Húseigendafélagið varar við að einstaklingar selji íbúðir sínar ef
Tölurnar sem frumvarp um leigubremsu byggir á koma úr leiguskrá HMS. Þar eru 36% gildra samninga við einstaklinga, en samkvæmt HMS eru einstaklingar 60% eigenda á leigumarkaði. Leigufélög vega því mun þyngra í tölunum en á markaðnum. Húseigendafélagið varar við að einstaklingar selji íbúðir sínar ef leigan verður takmörkuð. Um þann hóp segja gögn frumvarpsins minnst.
Hverjir eiga leiguíbúðirnar
Í gögnum HMS um stöðuna á leigumarkaði 2026 skiptast eigendur leiguíbúða svona:
| Eigandi | Hlutfall |
|---|---|
| Einstaklingar | 60,3% |
| Hagnaðardrifin leigufélög | 11,8% |
| Námsmannaíbúðir | 6,3% |
| Sveitarfélög | 6,2% |
| Óhagnaðardrifin leigufélög | 4,5% |
| Annað | 10,9% |
Formaður Húseigendafélagsins sagði í samtali við mbl.is í dag að einstaklingar væru um 60% þeirra sem leigja út húsnæði. Það er sama tala og HMS birtir.
Hverjir eru í leiguskránni
Leiguskráin hefur verið starfrækt frá 1. janúar 2023 og náði í fyrstu aðeins til leigusala með fleiri en tvær íbúðir í útleigu. Í janúar 2026 skiptust gildir samningar í skránni svona:
| Leigusali | Gildir samningar, jan. 2026 | Hlutfall |
|---|---|---|
| Einstaklingar | 9.961 | 36% |
| Önnur leigufélög | 7.963 | 29% |
| Óhagnaðardrifin leigufélög | 5.276 | 19% |
| Sveitarfélög | 4.604 | 17% |
| Samtals | 27.804 |
Um tveir þriðju samninganna í skránni eru við leigufélög og sveitarfélög. Leigufélög ein eru 48% samninganna, en samkvæmt eignarhaldstölunum 16% markaðarins. Einstaklingar eru þó stærsti einstaki hópurinn í skránni og fer fjölgandi: 5.314 samningar í janúar 2024 (28%) en 9.961 í janúar 2026 (36%).
Í greinargerð frumvarpsins eru tölur úr sömu skrá um mitt ár 2026: um 32.000 gildir samningar, 55% ótímabundnir og 63,5% bundnir vísitölu neysluverðs, þar af 94,5% með mánaðarlegri tengingu. Hlutur einstaklinga er þá líklega orðinn eitthvað hærri en 36%, en leigufélög vega enn mun þyngra en á markaðnum.
Hvað munar á leigunni
Hjá innfæddum leigjendum (svo í gögnum HMS) var meðalleiga hjá öðrum leigufélögum en óhagnaðardrifnum 279.855 kr. á mánuði í janúar 2026, og hjá einstaklingum 243.856 kr. Íbúðir leigufélaganna voru þó stærri, 90 m² á móti 84 m². Á fermetra er munurinn 7%: 3.110 kr. á móti 2.903 kr.
Hjá aðfluttum leigjendum snýst munurinn við. Þar greiddu þeir sem leigðu af einstaklingum 3.428 kr. á fermetra en hjá leigufélögum 3.382 kr., svo einstaklingar voru rúmlega 1% dýrari. Aðfluttir greiddu í báðum tilvikum hærra fermetraverð en innfæddir.
Það sem ekki er vitað
Hve stór hluti samninga einstaklinga er vísitölutengdur eða ótímabundinn kemur ekki fram í greinargerðinni. Ekki heldur hvort einstaklingar eru líklegri en leigufélög til að selja ef reglurnar breytast. Bæði frumvarpið og varnaðarorð Húseigendafélagsins snúast því um hóp sem gögnin ná verst til.
Heimildir: HMS, Staðan á leigumarkaði 2026, gagnaskrá (blöð 1.7, 2.4 og 2.9); þingskjal 158, 157. mál, 158. löggjafarþingi, greinargerð; mbl.is 6.10.2026, frétt um afstöðu Húseigendafélagsins til frumvarpsins.
Sjá einnig: Leigubremsan stöðvar hækkanir á samningstíma, ekki við nýjan samning