Vika í kosningar og engin framtíðarsýn

Það er vika til kosninga í Reykjavík og loftið er lævi blandið – en ekki af hugmyndafræðilegum átökum eða framtíðarsýn. Þvert á móti einkennist andrúmsloftið af lamandi hugmyndaleysi, yfirborðskenndu blaðri og því hvort borgarstjóri hafi týnt einni eða tveimur nótum á kjörtímabilinu. Á sama tíma er byggingariðnaðurinn í borginni að gjörstöðvast. Fólk býr við óviðunandi aðstæður í iðnaðarhúsnæði, ungt fólk kemst ekki að heiman og þegar það loks flýr hreiðrið, þá liggur leiðin raunbeina leið út úr borginni og í nágrannasveitarfélögin.

Flóttinn frá Reykjavík

Raunveruleikinn blasir við öllum sem vilja sjá: Byggingariðnaðurinn er stopp. Þeir fáu reitir sem borgin býður upp á eru rándýrir þéttingarreitir þar sem flækjustig og kostnaður er slíkur að venjulegt ungt fólk á engan möguleika. Niðurstaðan er skýr; það er uppselt á Skaganum og í Þorlákshöfn. Unga fólkið, drifkrafturinn í framtíð borgarinnar, er á flótta undan dýrtíð, framboðsskorti og háum vöxtum.

Á meðan þetta neyðarástand ríkir, er kosningabaráttan rekin á einföldum slögurum og innihaldslausum myndböndum. „Er ekki best að“ eða „Reykjavík á hvolfi“ eru fín slagorð á strætóskýli, en þau byggja ekki íbúðir. Það er eins og stjórnmálin hafi glatað hæfileikanum til að hugsa lengra en að næstu smellibeitu.

Valdið í höndum „litlu kallanna“

Stærsta meinið í stjórnsýslu Reykjavíkur er hvernig regluverkið hefur verið vopnað gegn uppbyggingu. Við heyrum sögur af því hvernig stórframkvæmdir eru stöðvaðar vegna tveggja sentímetra frávika eða formsatriða sem skipta engu máli fyrir lífsgæði íbúa. Þetta er algjört „sundlaugarvarðar-vald“ þar sem embættismenn og millistjórnendur í ráðhúsinu virðast gera sér stakt far um að flækja mál og tefja ferla.

Þeir byggingarreitir sem þó eru í boði eru orðnir svo dýrir að það er hreinlega ekki hægt að byggja þar fyrir ungt fólk. Kröfur um enga bílastæði og gífurlegt byggingarverð gera það að verkum að dæmið gengur aldrei upp fyrir venjulega kaupendur. Hvar er pólitíska forystan sem þorir að segja: „Hingað og ekki lengra, við ætlum að byggja“? Það vantar skýra áætlun um hvernig eigi að tryggja meira lóðaframboð, stytta leyfisveitingar úr mánuðum í vikur og lækka byggingarkostnað. Þétting byggðar er ekki töfralausn ef hún leiðir bara til dýrra lúxusíbúða fyrir fjárfesta.

Hugmyndafræðileg eyðimörk

Hver er framtíðarsýnin til næstu 30 ára? Á Reykjavík bara að halda áfram að þéttast inn á við þar til hún springur? Hvar er djörfungin til að opna ný svæði? Kjalarnes er nánast óskrifað blað sem gæti hýst blómlega byggð, Urriðaholt er hálfbyggt og skipulagið í kringum flugvöllinn er enn eitt þokumókið. Í stað þess að ræða ný hverfi og raunverulega innviði, fáum við innantóm lýsingarorð um „græna og lifandi“ borg. Þau orð týna gildi sínu þegar borgin er tilbúin að fórna gróðrarstöðvum fyrir bílastæði eða byggja hverfi án þess að huga að því hvernig fólk kemst á milli staða.

Samgöngumálin eru sömuleiðis föst í hjólförum fortíðar. Á meðan deilt er um Borgarlínu eins og trúarbrögð, situr Sundabrautin föst í nefndum á fjórða áratuginn. Þegar enginn er tilbúinn að fara í strætó í dag, hvers vegna halda menn að milljarða framkvæmd eigi eftir að breyta öllu á einni nóttu? Það er sorglegt að þetta sé eina umræðan þegar þörf er á að ræða raunverulegan vanda.

Krafa um innihald

Það sem gerir þessa kosningabaráttu sérstaklega slaka er hversu augljós vandamálin eru. Við þurfum ekki fleiri sérfræðinganefndir, við þurfum pólitískan kjark. Byggingargeirinn þarf fyrirsjáanleika og borgarbúar þurfa að sjá raunverulegan mun á þeim kostum sem í boði eru. Ekkert framboð stendur upp úr; ekkert þeirra virðist leggja áherslu á framtíðina af alvöru.

Kosningar eiga að snúast um ólíkar leiðir og skýra sýn. Núna virðist valið snúast um það hverjir eru „skárstir“ í að gera ekki neitt. Reykjavík þarf áætlun. Hún þarf tímasetta uppbyggingu og forystu sem skilur að borgin er fyrir fólkið sem þar býr, en ekki fyrir stjórnsýsluna sjálfa.

Það er bara vika til kosninga. Er ekki kominn tími á að við hættum að ræða týndar nótur og byrjum að ræða framtíðina?