Verð/leigu-hlutfall — kaup eða leiga?
Reiknaðu verð/leigu-hlutfallið (price-to-rent ratio) — alþjóðlega mælikvarðann sem segir hvort hagstæðara sé að kaupa eða leigja íbúð. Deildu íbúðaverði með árlegri leigu.
Verð/leigu-hlutfall — kaup eða leiga?
Alþjóðlegi fasteignamælikvarðinn price-to-rent ratio segir á einfaldan hátt hvort hagstæðara sé að kaupa eða leigja. Hlutfallið er íbúðaverð deilt með árlegri leigu: lágt hlutfall þýðir að kaup eru ódýr miðað við leigu, hátt hlutfall að leiga borgar sig betur.
Sambærileg leiga fyrir sömu íbúð.
Kaup hagstæð
Í jafnvægi
Leiga hagstæð
📊 Staðan á Íslandi
Á Íslandi hefur vísitala leiguverðs hækkað um 5,70% síðustu 12 mánuði á meðan íbúðaverð hækkaði um 1,80%. Leiga hefur því hækkað umfram íbúðaverð — leiga/kaup-hlutfallið hefur hækkað um 10,8% á þremur árum. Það þýðir að það verður hlutfallslega hagstæðara að kaupa, þótt leiga sé enn lág í sögulegu samhengi. (Heimild: HMS.)
Sjá líka
→ Leiga eða kaup? — ítarlegri reiknivél með eignastöðu yfir tíma → NYTimes: Is It Better to Rent or Buy? → Investopedia: Price-to-Rent Ratio — skýring á mælikvarðanum⚠️ Fyrirvari
Reiknivélin er einungis leiðbeinandi. Verð/leigu-hlutfallið er einn mælikvarði af mörgum og tekur ekki tillit til vaxta, viðhalds og reksturs, fasteignaverðshækkunar né skatta. Það segir ekki eitt og sér til um hvort kaup eða leiga henti þér. Fyrir ítarlegri greiningu sem tekur tillit til fjármögnunar, ávöxtunar og tíma, notaðu Leiga eða kaup? reiknivélina, og ráðfærðu þig við fjármálaráðgjafa áður en stórar ákvarðanir eru teknar.
Hvað er verð/leigu-hlutfall?
Verð/leigu-hlutfall (á ensku price-to-rent ratio) er einfaldur og alþjóðlega viðurkenndur mælikvarði sem ber saman kaupverð íbúðar við það sem kostar að leigja sömu eða sambærilega íbúð. Hlutfallið er reiknað með því að deila íbúðaverðinu með árlegri leigu (mánaðarleiga margfölduð með tólf). Útkoman er ein tala sem gefur fljótlega vísbendingu um hvort fasteignamarkaðurinn hallist frekar að kaupum eða leigu.
Hvernig er hlutfallið lesið?
Almennt er miðað við þrjú bil. Hlutfall 15 eða lægra bendir til þess að kaup séu hagstæð — íbúðaverð er lágt miðað við leigu og oft borgar sig frekar að eiga en leigja. Hlutfall á bilinu 16 til 20 telst í jafnvægi, þar sem hvorug leiðin hefur skýrt forskot. Hlutfall 21 eða hærra gefur til kynna að leiga sé hagstæð — það er hlutfallslega dýrt að kaupa miðað við leigu, og fé gæti nýst betur annars staðar. Þessi viðmið eru upprunnin á alþjóðlegum markaði og eru þumalputtaregla frekar en nákvæm regla.
Dæmi um útreikning
Ef íbúð kostar 60 milljónir króna og leigist á 280.000 kr. á mánuði er árleg leiga 3.360.000 kr. Verð/leigu-hlutfallið er þá 60.000.000 ÷ 3.360.000 = 17,9 — sem fellur í flokkinn „í jafnvægi". Hvorki kaup né leiga hafa afgerandi forskot í því dæmi.
Staðan á íslenskum markaði
Á Íslandi hefur leiguverð undanfarið hækkað hraðar en íbúðaverð. Samkvæmt HMS hækkaði vísitala leiguverðs um 5,70% á tólf mánuðum á meðan íbúðaverð hækkaði um 1,80%, og leiga/kaup-hlutfallið hefur hækkað um 10,8% á þremur árum. Þegar leiga hækkar umfram íbúðaverð lækkar verð/leigu-hlutfallið, sem gerir kaup hlutfallslega hagstæðari. Þrátt fyrir það er leiga á Íslandi enn lág í sögulegu samhengi, og hlutfallið er aðeins einn þáttur af mörgum sem huga þarf að þegar valið stendur milli þess að kaupa eða leigja.