Orkuöryggi er sjálfstæði: Lærum af mistökum Evrópu og hættum endalausu þrefi

Þessa dagana, þegar umræðan um hugsanlega inngöngu í Evrópusambandið blossar upp að nýju, er hollt að horfa á köldu staðreyndirnar. Við sjáum nú hvernig Evrópa hefur á örfáum árum verið gjörsamlega tekin í gíslingu tveggja stórra atburða: Fyrst af innrás Rússa í Úkraínu og nú síðast af lokun Hormússundsins. Í báðum tilfellum hefur varnarleysi álfunnar í orkumálum verið algjört og kostnaðurinn stjarnfræðilegur. Þar á bæ hafa raunverulegar lausnir setið á hakanum. Þrátt fyrir fögur fyrirheit eru Evrópuþjóðir því miður enn jafnháðar innfluttri orku frá aðilum sem þær ættu síst af öllu að treysta á.

Engin tilviljun, heldur framsýni

Að við Íslendingar höfum sloppið við verstu áföllin á meðan það kreppir að í Evrópu er EKKI tilviljun. Okkar efnahagslega skjól var skapað af mannavöldum. Það er afrakstur af framsýni og stórhuga ákvörðunum fortíðarinnar. Þegar fyrri orkukreppur dundu yfir tókum við ákvörðun um að nýta okkar eigin auðlindir, reisa virkjanir og hita húsin okkar sjálf. Við völdum sjálfstæði í stað ósjálfstæðis.

Nýir orkugjafar – við megum ekki staðna

En við megum ekki slaka á eða halda að verkið sé fullklárað. Við verðum að horfa til lengri tíma og sýna nákvæmlega sömu framsýni í dag og forfeður okkar sýndu á sínum tíma. Til að viðhalda stöðu okkar þurfum við að víkka sjóndeildarhringinn og beisla fleiri orkugjafa.

Við eigum að vera gríðarlega vakandi fyrir vindorkunni, sem gæti stóreflt orkukerfi okkar. Við eigum að horfa til sólarorku – því þrátt fyrir mýtur er vel hægt að nýta hana á Íslandi með nútímatækni. Og sem eyland eigum við að vera í fararbroddi þegar kemur að þróun og nýtingu á sjávar- og sjávarfallaorku.

Hættum að rífast – byrjum að byggja

Staðan í Evrópu ætti að vera okkur víti til varnaðar. Á meðan þau sitja föst í neti orkuháðni, eigum við að grípa tækifærið. Við megum ekki drukkna í okkar eigin kerfi.

Í stað þess að rífast fram og til baka í endalausu pólitísku þrefi og tefja mál inni í nefndum, er bráðnauðsynlegt að byrja að byggja upp að nýju. Við þurfum að halda rannsóknum gangandi af fullum krafti, ryðja burt óþarfa stjórnsýsluhindrunum og halda áfram að vera leiðandi orkuþjóð. Raunverulegt fullveldi mælist nefnilega í eigin orku.