Byggingariðnaðurinn í lægð: Áhrif vaxtahækkana og samdráttar á íbúðamarkaði

Formenn félaga í byggingar- og mannvirkjaiðngreinum lýsa yfir áhyggjum af áhrifum hás vaxtastigs og spáð samdráttar á íbúðamarkaði. Greinin rýnir í stöðuna og hvernig hún hefur þegar farið að hafa áhrif á tilteknar stéttir innan geirans, sérstaklega í ljósi þess að nemar eiga nú erfitt með að fá starfssamninga.

Samdráttur í íbúðauppbyggingu

Böðvar Ingi Guðbjartsson, formaður Félags pípulagningameistara, segir að þróunin hafi fyrst komið fram í ársbyrjun þegar einstaka félagsmenn greindu frá minnkandi verkefnum. Nú sé staðan sú að töluverður fjöldi pípulagningamanna, sem sérhæft hafa sig í íbúðauppbyggingu, séu farnir að draga saman seglin. „Menn finna fyrir samdrætti, bæði vegna þess að það gengur erfiðlega að selja íbúðir og að verktakar eru farnir að halda að sér höndum,“ útskýrir Böðvar.

Jón Sigurðsson, formaður Meistarafélags húsasmiða, tekur í sama streng og segir að allar stéttir innan byggingariðnaðarins séu farnar að finna fyrir kólnun á markaði. „Það er farið að herða á markaðnum öllum,“ segir Jón.

Hringrás vaxtahækkana og stöðnunar

Jón Sigurðsson lýsir svokallaðri „viðsjárverðri hringrás vaxtahækkana og stöðnunar“ sem hefur einkennt byggingarbransann. Hann útskýrir hvernig hækkaðir stýrivextir leiða til lægðar í byggingariðnaði, minnkandi framboðs og uppsafnaðrar eftirspurnar. Þegar stýrivextir lækka og fólk fer aftur að kaupa íbúðir, svarar framboðið ekki eftirspurninni, sem aftur leiðir til verðhækkana, verðbólgu og nýrra vaxtahækkana. „Því megi byggingariðnaðurinn ekki staðna, heldur verði að halda dampi. Annars förum við alltaf sama og sama hringinn,“ segir Jón og undirstrikar mikilvægi stöðugleika í greininni.

Nemar fá ekki starfssamninga – Staða lík efnahagshruninu

Eitt af alvarlegustu afleiðingum þessarar stöðu er að margir nemar í húsasmíði og pípulagningum eiga erfitt með að fá starfssamninga, sem er forsenda þess að þeir geti lokið námi sínu. „Það er engin launung á þeirri þróun, við erum farin að fá símtöl um krakka sem hreinlega komast ekki á samning,“ segir Jón. Bæði Jón og Böðvar Ingi segja að slík staða hafi ekki sést síðan í kjölfar efnahagshrunsins árið 2008. „Það er nýtt hjá okkur að nemar eigi erfitt með að fá samninga, við höfum ekki orðið varir við það síðan í hruninu,“ segir Böðvar, en bætir þó við að nemar fái yfirleitt samning að lokum, þótt það taki lengri tíma.

Múrara- og málaraiðnaðurinn heldur í horfinu – En óttast veturinn

Staðan virðist síður bitna á múrurum og málurum að svo stöddu, enda er sumarið gjarnan háannatími í þeirra starfi. Hannes Björnsson, formaður Múrarameistarafélags Reykjavíkur, segir þó að félagsmenn séu svartsýnir á komandi vetur vegna hás vaxtastigs og erfiðleika við sölu nýrra íbúða. „Það hefur ekki borið á því enn, en það kemur að því að menn fari að halda að sér höndum,“ segir Hannes.

Kristján Aðalsteinsson, formaður Málarameistarafélagsins, bendir á að þótt samdráttur sé í nýbyggingageiranum, sé viðhaldsmarkaðurinn að stækka. Þetta hafi dregið úr sveiflum í málariðnaðinum. „En við kvíðum þó óneitanlega vetrinum fyrir hönd kollega okkar sem eru í nýbyggingageiranum,“ segir Kristján. Hann leggur til að stjórnvöld íhugi að endurgreiða virðisaukaskatt fyrir framkvæmdir að fullu, en slíkt fyrirkomulag var nýlega afnumið. Kristján telur að slík aðgerð myndi ýta undir atvinnusköpun og draga úr neikvæðum áhrifum samdráttarins.

Framtíðin í byggingariðnaði virðist því óviss, en formenn stéttarfélaga leggja áherslu á mikilvægi þess að grípa til aðgerða til að forðast langvarandi stöðnun og tryggja framgang náms og starfsþróunar innan greinarinnar.

Sjá nánar: mbl.is