Báknið þenst út: Er Reykjavíkurborg á sjálfvirknistýringu til gjaldþrots?
Það er gömul saga og ný að opinberir aðilar eigi erfitt með að sýna aðhald, en nýjustu tölur um rekstur Reykjavíkurborgar benda til þess að stjórnleysið sé komið á nýtt og hættulegt stig.
Á meðan borgarbúar glíma við háa vexti og verðbólgu, virðist Ráðhúsið starfa í öðrum veruleika þar sem fjölgun starfsmanna og dýr gæluverkefni eru æðsta boðorðið.
Þegar vöxtur stjórnsýslunnar hleypur fram úr raunveruleikanum
Á síðustu tíu árum hefur starfsmönnum borgarinnar fjölgað um 23%. Til samanburðar fjölgaði íbúum aðeins um 19%. Þetta þýðir einfaldlega að báknið stækkar hraðar en samfélagið sem það á að þjóna. Spurningin sem brennur á mörgum er: Hvar er öll þessi aukna þjónusta? Finnst borgarbúum sorphirðan skilvirkari eða göturnar hreinni en fyrir áratug?
Laun og launatengd gjöld hækkuðu um 8,4 milljarða króna milli ára og fóru 1,2 milljarða fram úr áætlun. Það er skýrt merki um fjárhagslega stjórnklefa þegar áætlanir eru ekki virtar.
Forgangsröðun í molum: Gæluverkefni fram yfir grunnþjónustu
Á sama tíma og borgin kvartar undan fjárskorti til grunnþjónustu, er fjármunum mokað í verkefni sem eiga frekar heima á borði hagsmunasamtaka eða ríkisins. Dæmi um þetta er rekstur mannréttindastofu og aðrar stjórnsýslueiningar sem hafa bólgnað út án þess að sýna fram á beina hagræðingu fyrir skattgreiðendur.
Hvert nýtt „gæluverkefni“ kallar á fleiri millistjórnendur og meiri skriffinnsku. Þetta er vítahringur sem étur upp fjármagn sem annars gæti farið í skólana okkar, umönnun aldraðra eða viðhald gatna.
B-hlutinn: Ríki í ríkinu
Ekki má gleyma B-hluta borgarinnar, þar sem fyrirtæki á borð við Orkuveitu Reykjavíkur starfa. Með 677 starfsmenn er Orkuveitan risi í kerfinu. Þótt þessi fyrirtæki eigi að heita sjálfstæð, er það á endanum borgarbúinn sem ber ábyrgðina og borgar brúsann í gegnum gjaldskrárhækkanir.
Tími fyrir rækilega tiltekt
Reykjavíkurborg stendur á krossgötum. Við getum ekki haldið áfram á sömu braut þar sem starfsmannafjöldi eykst án samhengis við gæði þjónustu. Það þarf að þora að spyrja erfiðra spurninga:
- Er nauðsynlegt að borgin reki fjölmennar kynningardeildir?
- Af hverju fylgir fjölgun starfsmanna ekki aukinni stafrænni skilvirkni?
- Hvenær verður botninn látinn nægja í fjárútlátum til gæluverkefna?
Sjálfbærni snýst ekki bara um umhverfismál; hún snýst líka um fjármál. Ef Reykjavík á að vera samkeppnishæf borg verður hún að læra að sníða sér stakk eftir vexti. Báknið má ekki gleypa borgina.
