Vísitala leiguverðs hækkaði um 0,70% í apríl

Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að hækka stýrivexti bankans um 0,25 prósentustig, og standa þeir nú í 7,75%. Samkvæmt yfirlýsingu nefndarinnar er ákvörðunin tekin í ljósi versnandi verðbólguhorfa og hárra verðbólguvæntinga, en verðbólgan mælist nú 5,2%. Nefndin lýsir yfir skýrum vilja til að herða taumhaldið enn frekar ef þörf krefur til að tryggja hjöðnun verðbólgu, jafnvel þótt það muni hægja á efnahagsumsvifum.

Leigumarkaðurinn hækkar hraðar en kaupmarkaðurinn

Á sama tíma og Seðlabankinn hækkar vexti til að kæla hagkerfið, sýna nýjar tölur frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS) að vísitala leiguverðs hækkaði um 0,7% í apríl. Þegar horft er á síðustu 12 mánuði kemur í ljós athyglisverð þróun þar sem leiguverð hækkar talsvert hraðar en kaupverð íbúða:

• Leiguverð: Hækkaði um 5,66% á ársgrundvelli.
• Almenn verðbólga: Mældist 5,2%, sem þýðir að leiga hækkaði um 0,39% að raunvirði.
• Íbúðaverð: Hækkaði aðeins um 2,15% á sama tímabili.

Hver eru samhengin?

Hækkun stýrivexti í 7,75% eykur fjármagnskostnað og gerir íbúðakaup dýrari fyrir almenning. Þessi mikla hækkun á lánakostnaði dregur greinilega úr eftirspurn á sölumarkaði, sem útskýrir hvers vegna íbúðaverð hækkar aðeins um 2,15% — langt undir verðbólgu.

Hins vegar neyðir sami kostnaður fleiri til þess að dvelja áfram á leigumarkaði í stað þess að kaupa. Sú aukna eftirspurn, ásamt auknum kostnaði leigusala vegna verðbóta og vaxta, þrýstir leiguverðinu upp um 5,66%. Þó má merkja örlitla kólnun á leigumarkaði þar sem tólf mánaða takturinn lækkaði úr 6,32% í mars niður í 5,66% í apríl.

Áhættuþættir framundan

Seðlabankinn bendir á að efnahagsaðstæður gætu þróast til verri vegar ef truflanir á alþjóðlegum olíumörkuðum vegna ástandsins í Mið-Austurlöndum dragast á langinn, eða ef kjarasamningum verður sagt upp síðar á árinu. Slíkt gæti knúið peningastefnunefnd til að halda vöxtum háum lengur en áður var áætlað, sem myndi viðhalda núverandi þrýstingi á bæði kaup- og leigumarkaðinn.