Olíuverð hækkar og óvissa eykst

Verð á hráolíu hefur farið yfir 125 dali á tunnu, sem er hæsta verð í langan tíma. Þessi mikla hækkun endurspeglar vaxandi ótta fjárfesta um að framboðsröskun á alþjóðamörkuðum muni verða lengri og alvarlegri en áður var talið. Áhrifin eru víðtæk og snerta allt frá alþjóðlegum fjármálamörkuðum til íslensks byggingariðnaðar, þar sem hækkandi kostnaður við hráefni og flutninga getur haft veruleg áhrif.

Verðbólga á evrusvæðinu hækkar meira en búist var við

Samhliða hækkandi olíuverði hefur verðbólga á evrusvæðinu hækkað meira en búist var við. Þetta skapar þrýsting á seðlabanka að bregðast við með vaxtahækkunum, en slíkar aðgerðir geta haft neikvæð áhrif á efnahagsþróun. Ísland er ekki undanskilið þessum þrýstingi, en hér á landi hafa bankarnir þegar gefið til kynna að búast megi við hærri óverðtryggðum vöxtum. Arion banki hefur til dæmis þegar breytt vöxtum á íbúðalánum, sem gæti haft áhrif á kaupmátt og fjárfestingar í byggingariðnaði.

Áhrif á íslenskan byggingariðnað og tengdar greinar

Hækkandi olíuverð og verðbólga hafa bein áhrif á byggingariðnaðinn hér á landi. Flutningskostnaður hækkar verulega, sem hefur áhrif á innflutning byggingarefna. Þá hækkar rekstrarkostnaður vinnuvéla og annarra tækja sem ganga fyrir eldsneyti. Þessar hækkanir geta leitt til hærra byggingarkostnaðar og þar með hærra fasteignaverðs.

Þá er vert að nefna að fyrirtæki á borð við Festi, sem rekur olíufélagið N1, hafa upplifað samdrátt í hagnaði þrátt fyrir aukna sölu. Þetta undirstrikar þann þrýsting sem er á rekstrarumhverfi fyrirtækja í orkugeiranum og þeirra sem eru háðir olíuverði.

Fjárfestingar og framtíðarhorfur

Þrátt fyrir óvissu eru áfram miklar fjárfestingar í gangi, sérstaklega í grænni orku. Sem dæmi má nefna að fjárfest verður fyrir 286 milljarða í dönsku orkufyrirtæki, sem sýnir áherslu á sjálfbærar lausnir. Á Íslandi er einnig mikil umræða um stöðu landsins í ETS (evrópska viðskiptakerfinu með losunarheimildir) og vonir um leiðréttingu, sem gæti haft áhrif á orkufrekan iðnað.

Fasteignamarkaðurinn er áfram æpandi og þrátt fyrir vaxtahækkanir virðist eftirspurnin mikil, eins og sést á því að íbúðir seljast á háu verði. Þetta bendir til áframhaldandi þörf fyrir uppbyggingu, en hækkandi kostnaður gæti hægt á framkvæmdum eða þrýst verðinu enn frekar upp.

Horfur og áskoranir

Mikilvægt er að fylgjast grannt með þróun olíuverðs og verðbólgu, sem hafa bein áhrif á byggingariðnaðinn og efnahagslífið í heild. Þótt óvissa sé mikil, er áhersla á sjálfbærar lausnir og græna orku að ryðja sér til rúms, sem gæti boðið upp á ný tækifæri og dregið úr háðinu af jarðefnaeldsneyti til lengri tíma litið. Hins vegar þarf að takast á við skammtímaáskoranir vegna hækkandi kostnaðar og mögulegra vaxtahækkana sem gætu haft áhrif á fjárfestingar og neyslu.

Sjá nánar: vb.is