Suðurland: Orku og tækifæra

Suðurland hefur lengi verið burðarás í íslenskri orkuframleiðslu, en nú er landshlutinn að stíga fram á sviði nýtingar og nýsköpunar með kraftmiklum hætti. Landsvirkjun, í samstarfi við fjölda aðila, er í fararbroddi þessarar þróunar sem lofar góðu fyrir efnahag og samfélag Suðurlands og landsins alls. Þessar framkvæmdir og verkefni eru ekki aðeins mikilvægar fyrir orkuöryggi heldur einnig fyrir fjölbreytni atvinnulífs og sjálfbæra þróun.

Frá upphafi árs 2018 hefur nýsköpunarverkefnið Orkídea, sem Landsvirkjun stofnaði ásamt Sambandi sunnlenskra sveitarfélaga (SASS) og Landbúnaðarháskóla Íslands, verið drifkraftur í þróun orkutengdrar matvælaframleiðslu og hringrásarhagkerfis á Suðurlandi. Árið 2023 bættist umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið í hóp bakhjarla, sem undirstrikar mikilvægi verkefnisins. Orkídea hefur sýnt fram á framúrskarandi árangur í að sækja fjármagn, bæði innanlands og erlendis, og hefur til dæmis tryggt um milljarð króna í styrki frá Evrópusambandinu fyrir tvö stór verkefni.

Raforka er sannarlega súrefni samfélagsins og lykilatriði í uppbyggingu atvinnulífs og samkeppnishæfni. Ný tækifæri spretta stöðugt upp, sérstaklega innan matvælaiðnaðarins, þar sem tækniþróun opnar dyr fyrir þörungarækt, landeldi og hátæknigróðurhús. Ísland er í sterkri stöðu til að sækja fram á alþjóðlegum mörkuðum með fjölbreyttan hátækniiðnað.

Þó Suðurland hafi lengi verið stærsti raforkuframleiðandi landsins, hefur nýting hennar ekki verið í sama mæli. Þar hefur orðið mikil breyting á. Frá árinu 2023 hafa tveir stórnotendur raforku hafið starfsemi á svæðinu: landeldisfyrirtækin First Water í Þorlákshöfn og Laxey í Vestmannaeyjum. Þessi starfsemi er gríðarleg lyftistöng fyrir sveitarfélögin og Suðurland í heild. Áætlað er að heildarfjárfesting þessara tveggja fyrirtækja á næstu 10 árum muni nema allt að 200 milljörðum króna og skapa um 400 ný störf.

Landsvirkjun stefnir á sama tíma að aukinni raforkuvinnslu í landshlutanum til að mæta þessari auknu eftirspurn. Stærstu verkefnin sem eru í farvatninu eru fyrsta vindorkuver landsins, sem markar mikilvægan áfanga í grænni orkuframleiðslu og fjölbreytni í orkukostum Íslands. Þessi samþætta nálgun, þar sem framleiðsla og nýting orku fléttast saman við nýsköpun og atvinnuþróun, er lykillinn að sjálfbærri framtíð Suðurlands.

Heimild: isor.is