Sjálfbærniverkefninu Gaumi lokið – Nýtt tímabil í vöktun Landsvirkjunar

Eftir sextán ára farsælt starf er sjálfbærniverkefninu Gaumi á Norðausturlandi, sem Landsvirkjun hefur staðið að, nú lokið. Verkefnið, sem hófst árið 2008 í tengslum við uppbyggingu á Þeistareykjum og Bakka við Húsavík, hefur verið mikilvægur mælikvarði á áhrif stórframkvæmda á samfélag, umhverfi og efnahag svæðisins. Þótt Gaumur ljúki formlega, heldur sjálfbærnivöktun Landsvirkjunar áfram og mun ná til nærsamfélags allra rekstrarsvæða fyrirtækisins, sem markar nýtt og víðtækara tímabil í ábyrgri starfsemi Landsvirkjunar.

Gaumur hefur verið umfangsmikið verkefni sem byggði á þremur meginflokkum vísa. Samfélagsvísar vörpuðu ljósi á þróun íbúafjölda, menntun, þjónustu og lífsgæði. Umhverfisvísar sneru að náttúru, auðlindum, vatnsgæðum og landnotkun, en efnahagsvísar mældu stöðu atvinnulífs, vinnumarkaðar og fjármála sveitarfélaga. Vöktunargögnin, sem ná yfir árin 2011-2024, voru safnað á þremur svæðum: miðsvæði, austursvæði og vestursvæði, sem spannaði allt frá Eyjafjarðarsveit í vestri til Langanesbyggðar í austri.

Lokaskýrsla Gaums dregur fram athyglisverðar niðurstöður. Í heild stendur samfélagið á traustum grunni hvað varðar íbúafjölda, öryggi og líðan fólks. Íbúum á miðsvæði hefur fjölgað frá árinu 2011 og markmið um stöðugan íbúafjölda hefur náðst, þótt þróunin sé misjöfn milli sveitarfélaga. Hamingja og heilsa íbúa er almennt góð og öryggi mikið. Þó eru ákveðnar áskoranir til staðar, sérstaklega í tengslum við tekjuþróun, menntun, jafnrétti og samgöngur, sem þarf að styrkja til að efla sjálfbæra þróun til framtíðar.

Umhverfisvísar gefa til kynna sterka stöðu svæðisins. Loftgæði, hljóðvist og vatnsgæði eru almennt góð og landnýting er í samræmi við landsskipulagsstefnu. Niðurstöður benda til þess að jarðhitanýting Landsvirkjunar sé sjálfbær og gróður og fuglalíf í nágrenni aflstöðva hafi að mestu haldist stöðugt. Þessar niðurstöður undirstrika mikilvægi þess að fylgjast náið með áhrifum stórframkvæmda og sýna fram á að með réttri vöktun og ábyrgri nálgun er hægt að samræma orkuöflun og verndun samfélags og umhverfis.

Heimild: isor.is