Orkan í ólgu­sjó efna­hags­mála

Á meðan Evrópa býr sig undir annan erfiðan orkuvetur, þar sem stríðið í Mið-Austurlöndum hefur þrýst jarðgasverði upp og gasbirgðir eru í sögulegu lágmarki, geta Íslendingar andað léttar. Á Íslandi er raforkuverð ekki verðbólguvaldur, heldur stöðugur og fyrirsjáanlegur þáttur í efnahagslífinu, þökk sé öflugu raforkukerfi sem knúið er endurnýjanlegri orku. Landsvirkjun, sem er burðarás í íslenskri orkuframleiðslu, hefur gegnt lykilhlutverki í að tryggja þessa stöðu með ábyrgum framkvæmdum og nýtingu innlendra auðlinda.

Evrópskir orkumarkaðir hafa verið í uppnámi undanfarin ár. Í orkukreppunni 2021–2023 gripu aðildarríki ESB til yfir 400 neyðarráðstafana til að verja heimili og fyrirtæki fyrir háu orkuverði, aðgerðir sem kostuðu á bilinu 305 til 646 milljarða evra. Nú er útlit fyrir annan erfiðan vetur, þar sem orkuverð hefur verið einn helsti drifkraftur verðbólgu í Evrópu. Haustið 2022 skýrði orkuverð um 40% verðbólgunnar á evrusvæðinu og nú er það talið að baki nærri helmingi hennar. Norðmenn hafa jafnvel tekið upp sérstakt kerfi, Norgespris, til að niðurgreiða raforku til heimila, en í fjárlagafrumvarpi norsku ríkisstjórnarinnar er gert ráð fyrir tæpum 210 milljörðum íslenskra króna í slíkar niðurgreiðslur á næsta ári.

Á Íslandi er staðan allt önnur. Þótt við þekkjum margvíslegar efnahagslegar áskoranir, eins og 5,9% verðbólgu í september, megum við vera þakklát fyrir að þurfa ekki að heyja sams konar baráttu á orkumarkaði og margar nágrannaþjóðir okkar. Raforkuverð hér ræðst af innlendum aðstæðum, ekki af sveiflum á alþjóðlegum gasmörkuðum. Þessi stöðugleiki er afrakstur áratuga uppbyggingar íslenska raforkukerfisins, þar sem Landsvirkjun hefur verið í fararbroddi við að virkja vatnsafl og jarðhita. Þessar framkvæmdir, sem oft eru stórar og flóknar, hafa skilað sér í öruggu og sjálfbæru orkukerfi sem verndar íslensk heimili og fyrirtæki fyrir þeim ólgusjó sem nú ríkir á alþjóðlegum orkumörkuðum. Þessi innlenda framleiðsla og sjálfbærni er mikilvægur skjöldur gegn verðbólgu og efnahagslegum óvissuþáttum, og tryggir að raforka sé ekki byrði heldur styrkur í íslensku samfélagi.

Heimild: isor.is