Drög að nýrri byggðaáætlun: 41 aðgerð, áhersla á vegi, raforku og sjálfbærar byggðir
Innviðaráðuneytið hefur kynnt drög að hvítbók um byggðamál í samráði á Ísland.is. Hér er um að ræða stefnumótandi byggðaáætlun til 15 ára og aðgerðaáætlun til fimm ára. Megintilgangur hennar er að móta framtíðarsýn um landsnám og byggðarþróun á Íslandi, með áherslu á sjálfbærni, jafnvægi og framþróu
Innviðaráðuneytið hefur birt drög að nýrri byggðaáætlun — hvítbók um byggðamál — í Samráðsgátt stjórnvalda. Drögin marka stefnu til fimmtán ára (2027–2041) ásamt aðgerðaáætlun til fimm ára, með alls 41 aðgerð. Umsagnarfrestur er til og með 18. ágúst 2026.
Áætlunin leysir af hólmi gildandi byggðaáætlun frá 2022 og er mótuð „frá grunni" (bottom-up) í víðtæku samráði — íbúafundum með ráðherra, á vettvangi landshlutasamtaka sveitarfélaga og með öllum ráðuneytum.
Vegir og innviðir
Fyrir byggingariðnað og innviði eru nokkrar aðgerðanna markverðar. Meðal þeirra er að flýta lagningu bundins slitlags á tengivegum — beint hagsmunamál fyrir vegaframkvæmdir og verktaka á landsbyggðinni. Traustir og sjálfbærir innviðir um land allt — samgöngur, fjarskipti og orka — eru einn af burðarstólpum stefnunnar.
Raforka og orkuskipti
Meðal aðgerða er að stuðla að dreifðari orkuvinnslu og auka afhendingaröryggi raforku, samhliða orkuskiptum með það að markmiði að Ísland verði óháð jarðefnaeldsneyti. Það kallar á uppbyggingu orkumannvirkja og flutningskerfis víða um land.
41 aðgerð þvert á ráðuneyti
Aðgerðirnar 41 snerta málefnasvið allra ráðuneyta og hvert þeirra ber ábyrgð á að minnsta kosti einni. Meðal annarra aðgerða eru bætt aðgengi að sérhæfðri heilbrigðisþjónustu, aukin þátttaka barna og ungmenna í íþrótta- og tómstundastarfi, nýliðun í landbúnaði, aukið framboð háskólanáms, aðlögun sveitarfélaga að loftslagsbreytingum og mat á því að beita efnahagslegum hvötum í byggðaþróun.
Sumar aðgerðir eru beint framhald úr gildandi áætlun — meðal annars brothættar byggðir, sértæk verkefni sóknaráætlanasvæða, stuðningur við verslun í minni byggðalögum og óstaðbundin störf.
Næstu skref
Að loknu samráðsferli verður farið yfir umsagnir og unnin þingsályktunartillaga sem innviðaráðherra áætlar að leggja fram á Alþingi haustið 2026. Hægt er að senda umsögn um drögin á Samráðsgátt til og með 18. ágúst.
Heimild: Innviðaráðuneytið — Hvítbók um byggðamál (drög), Samráðsgátt mál nr. 4251.