Hvassahraun í mesta áhættuflokki hraunflæðis samkvæmt nýrri skýrslu Veðurstofunnar

Ný og ítarlegri skýrsla frá Veðurstofu Íslands um eldgosavá á Reykjanesskaga hefur varpað nánara ljósi á áhættu vegna hraunflæðis á svæðinu sem hefur verið til skoðunar sem framtíðarflugvallarstæði í Hvassahrauni. Svæðið flokkast nú í mesta áhættuflokk hraunflæðis og liggur jafnframt innan svæða þar sem líkur eru á gosopnun.

Þessar niðurstöður koma í kjölfar áralangrar rannsóknar á Hvassahrauni sem mögulegum stað fyrir nýjan flugvöll, en rannsóknin hófst fyrir alvöru árið 2019 með samkomulagi ríkis og Reykjavíkurborgar. Ýmsar útfærslur hafa verið skoðaðar, allt frá innanlandsvelli upp í stóran millilandaflugvöll. Þetta vekur upp spurningar um framtíðaráform um flugstarfsemi í Vatnsmýri og mögulega flutninga hennar.

Áður taldist áhætta lítil

Haustið 2024 kynntu þáverandi innviðaráðherra, Svandís Svavarsdóttir, og borgarstjóri, Einar Þorsteinsson, niðurstöður starfshóps sem taldi svæðið henta veðurfarslega vel og að hætta vegna hraunflæðis væri lítil. Þau lýstu bæði yfir vilja til að halda rannsóknum áfram. Þó fylgdi þá þegar með Hvassahraunsskýrslunni önnur skýrsla frá Veðurstofunni sem taldi líkur á hraunrennsli inn á afmarkað flugvallarstæði, en þær voru þá metnar litlar, sérstaklega ef um lítinn völl væri að ræða.

Nýja skýrslan frá Veðurstofunni, sem kom út í síðustu viku, þótt hún taki ekki sérstaklega fyrir Hvassahraun, sýnir á kortum að dekkstu litirnir, sem tákna mestu líkurnar á hraunflæði miðað við meðalstórt hraun, ná inn á það svæði sem afmarkað hefur verið undir flugvöll. Þá sýna kort yfir líkur á gosupptökum að eldgos getur opnast innan svæðisins, þótt líkurnar séu metnar litlar.

Hlutverk Veðurstofunnar: Að benda á hættuna

Hildigunnur H. H. Thorsteinsson, veðurstofustjóri, hefur undirstrikað að hlutverk Veðurstofunnar sé ekki að taka afstöðu til þess hvort byggja eigi flugvöll í Hvassahrauni, heldur að benda á hættuna svo hægt sé að taka upplýsta umræðu um málið.

Hvassahraunsstarfshópurinn lauk störfum fyrir um einu og hálfu ári síðan. Síðan þá hefur umræðan um framtíð Reykjavíkurflugvallar tekið nýja stefnu. Innviðaráðherra, Eyjólfur Ármannsson, lýsti því yfir fyrir jól að Reykjavíkurflugvöllur yrði festur í sessi og flugstöð reist. Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra tók í sama streng og sagði að flugvöllurinn mætti ekki grotna niður á meðan engir aðrir kostir væru í stöðunni.

Ólíkar skoðanir og framtíðarhorfur

Þessi stefnubreyting hefur vakið upp óánægju hjá Reykjavíkurborg. Borgarfulltrúi Samfylkingarinnar hefur bent á að samgönguáætlun gangi í berhögg við samninga borgarinnar og stjórnvalda um að finna Reykjavíkurflugvelli nýjan stað. Samkvæmt gildandi aðalskipulagi Reykjavíkur þarf flugstarfsemin í Vatnsmýri að vera komin á nýjan stað eftir sex ár, eða fyrir árið 2032.

Á sama tíma hefur bæjarráð Sveitarfélagsins Voga lýst yfir jákvæðri afstöðu til að taka frá svæði í Hvassahrauni undir framtíðarflugvallarstæði við gerð svæðisskipulags Suðurnesja fyrir tímabilið 2024 til 2040. Þetta undirstrikar þann ágreining sem ríkir um málið og hversu mikilvægt það er að taka mið af nýjustu vísindalegum gögnum við skipulagningu innviða.

Sjá nánar: visir.is