Blöndulína fer í jörð á kostnað Landsnets

Akureyrarbær og Landsnet hafa undirritað mikilvægan samkomulagssamning varðandi lagningu Blöndulínu 3, nýrrar 220 kV háspennulínu sem liggja mun frá Blönduvirkjun og að tengivirkinu á Rangárvöllum á Akureyri. Samningurinn tryggir að Landsnet mun greiða allan framkvæmdakostnað sem hlýst af því að hluti línunnar verður lagður í jörðu síðar, þar með talið niðurrif loftlína, afmörkun tengdra mannvirkja og fullan frágang á landi og umhverfi. Samkomulagið kveður sérstaklega á um að þetta muni gerast án nokkurrar hlutdeildar eða kostnaðarþátttöku af hálfu Akureyrarbæjar.

Línan ofanjarðar til bráðabirgða vegna tæknilegra takmarkana

Niðurstaða samningsins þýðir að Blöndulína 3 verður reist á möstrum innan bæjarlandsins næstu árin. Margir íbúar og hagsmunaaðilar höfðu mótmælt þessari útfærslu og krafist þess að línan færi strax í jörð, auk þess sem áhyggjur höfðu vaknað um að kostnaðurinn við framtíðarjarðstrengi myndi falla á bæjarsjóð, líkt og gerðist í deilum Hafnarfjarðarbæjar við Landsnet. Landsnet hélt því hins vegar fram að tæknilega væri ómögulegt að leggja línuna í jörð strax.

Samkvæmt tæknilegum skýringum í samningnum er ekki hægt að auka hlutfall jarðstrengja í 220 kV flutningskerfinu á Eyjafjarðarsvæðinu fyrr en búið er að styrkja kerfið í heild sinni og tengja landshlutana saman. Það svigrúm sem þarf til að leggja jarðstreng við Rangárvallaenda Blöndulínu 3 fæst fyrst þegar samtengingu verður komið á milli Fljótsdals á Austurlandi og Klafastáða í Hvalfirði, nánar tiltekið með tilkomu Holtavörðuheiðarlína 1 og 3.

Akureyri fær fyrsta forgang og skýra tímafresti

Í samningnum er skýrt kveðið á um að Akureyrarbær skuli njóta fyrsta forgangs við lagningu jarðstrengs á loftlínum leiðarinnar milli Akureyrar og Hvalfjarðar. Skylt verður að hefja lagningu jarðstrengs á milli Hrappstaðaár og Rangárvalla innan þéttbýlismarka jafnskótt og tæknilegu forsendurnar milli Fljótsdals og Klafastaða eru uppfylltar. Jarðstrengurinn skal spennusettur eigi síðar en þremur árum eftir það tímamark, og verður trémastrakaflinn við Rangárvelli þá rifinn og fjarlægður.

Á meðan loftlínan er til staðar mun Landsnet þurfa að vinna náið með bænum til að lágmarka öll sjónræn, umhverfisleg og skipulagsleg áhrif mannvirkjanna. Til að tryggja eftirfylgni munu báðir aðilar skipa einn fulltrúa í samstarfshóp sem metur framvindu verkefnisins og gefur út árlega stöðuskýrslu.

Flókið framkvæmdaferli í fjórum áföngum

Til að leysa úr tæknilegum áskorunum og rýma til fyrir nýju línunni verður ráðist í umfangsmiklar tilfærslur á núverandi línukerfi innan Akureyrar í eftirfarandi röð:

• 1. áfangi: Dalvíkurlína 1, sem nú er loftlína, verður lögð í jarðstreng innan bæjarmarkanna, en möstrin standa áfram í fyrstu.
• 2. áfangi: Leiðarar Rangárvallalínu 1 verða fluttir yfir á möstrin sem losnuðu undan Dalvíkurlínu, og gömlu möstrin sem þá standa auð verða rifin niður.
• 3. áfangi: Blöndulína 3 verður byggð sem loftlína. Hún mun liggja á bráðabirgðatréstaurum frá tengivirkinu á Rangárvöllum að gili við Hrappstaðaá, en þaðan á endanlegum stálmöstrum að sveitarfélagamörkum við Hörgársveit.
• 4. áfangi: Þremur árum eftir að Blöndulína 3 verður spennusett verður breytta Rangárvallalína 1 rifin að fullu. Eftir það verður Blöndulína 3 eina loftlínan á svæðinu þar til hún fer sjálf í jörðina.

Mikilvægur áfangi fyrir innviði og atvinnulíf

Bæði Akureyrarbær og Landsnet lýsa yfir mikilli ánægju með að málið sé leyst, en undirbúningur þess hefur staðið yfir lengi og kallað á breytingar á aðalskipulagi bæjarins. Ásthildur Sturludóttir bæjarstjóri benti á að verkefnið snerti grunnstoðir sveitarfélagsins og væri algjörlega nauðsynlegt til að tryggja raforkuöryggi svæðisins til framtíðar. Ragna Árnadóttir, forstjóri Landsnets, tók undir það og sagði Blöndulínu 3 gegna lykilhlutverki í áframhaldandi uppbyggingu samfélags og atvinnulífs á Norðurlandi.