Spáum óbreyttum stýrivöxtum 7. október

Íslandsbanki spáir því að stýrivextir Seðlabanka Íslands verði óbreyttir, eða 8,0%, þegar peningastefnunefnd fundar í næstu viku, þann 7. október. Þetta kemur fram í nýrri greiningu bankans og hefur mikilvægar afleiðingar fyrir fasteignamarkaðinn, húsbyggjendur og neytendur á Íslandi. Bankinn telur að háir raunvextir, fremur stöðugar verðbólguvæntingar og vaxandi slaki í hagkerfinu muni vega þyngra en þrálát verðbólga við ákvörðun peningastefnunefndar.

Þessi spá um óbreytta stýrivexti þýðir að fjármögnunarkostnaður mun haldast hár í fyrirsjáanlegri framtíð. Fyrir fasteignamarkaðinn þýðir þetta að vextir á íbúðalánum munu líklega haldast háir, sem hefur bein áhrif á kaupmátt og getu einstaklinga til að fjármagna fasteignakaup. Hærri vextir draga úr eftirspurn eftir fasteignum og geta leitt til lækkunar á fasteignaverði eða að minnsta kosti stöðnunar. Húsbyggjendur standa frammi fyrir auknum fjármögnunarkostnaði vegna byggingarframkvæmda, sem getur dregið úr vilja til að hefja ný verkefni og jafnvel leitt til frestunar á þeim sem þegar eru í gangi. Neytendur, sem eru að íhuga fasteignakaup eða endurfjármögnun, þurfa að gera ráð fyrir áframhaldandi háum greiðslubyrði.

Staða byggingargeirans á Íslandi er þegar viðkvæm vegna hækkandi byggingarkostnaðar, skorts á vinnuafli og óvissu í efnahagslífinu. Áframhaldandi háir stýrivextir munu aðeins auka á þennan þrýsting. Færri nýjar framkvæmdir þýða minni atvinnu í geiranum og geta haft keðjuverkandi áhrif á tengdar atvinnugreinar, svo sem framleiðslu byggingarefna og þjónustu. Þótt Íslandsbanki telji að vaxandi slaki í hagkerfinu vegi þyngra en þrálát verðbólga, er ljóst að verðbólgan er enn viðvarandi vandamál sem hefur áhrif á kostnaðarverð byggingarefna og þjónustu. Þetta skapar tvíþætt vandamál fyrir byggingargeirann: hár fjármögnunarkostnaður og áframhaldandi verðbólguþrýstingur á rekstrarkostnað.

Íslandsbanki spáir því jafnframt að vaxtalækkunarferli hefjist ekki fyrr en á vordögum 2027. Þessi langtímaspá gefur til kynna að viðvarandi tímabil hára vaxta sé framundan, sem mun krefjast mikillar aðlögunar af hálfu fasteignamarkaðarins og byggingargeirans. Það er ljóst að þolinmæði og aðlögunarhæfni verður lykilatriði fyrir alla þá sem starfa á þessu sviði. Þessi spá undirstrikar mikilvægi þess að skipuleggja langt fram í tímann og gera ráð fyrir áframhaldandi krefjandi aðstæðum áður en léttir í formi lægri vaxta verður raunveruleiki.