Spáum hækkun stýrivaxta 20. maí

Íslandsbanki spáir því að Seðlabanki Íslands muni hækka stýrivexti um 0,25 prósentustig á næsta vaxtaákvörðunarfundi sínum, sem fer fram þann 20. maí næstkomandi. Þetta kemur fram í nýrri greiningu bankans, þar sem einnig er bent á að 0,5 prósentustiga hækkun sé nokkuð líkleg. Ástæðan fyrir þessari spá er fyrst og fremst sú að verðbólguþróun og hækkandi verðbólguvæntingar munu vega þyngra í ákvörðun Seðlabankans en kólnun hagkerfisins. Þessi ákvörðun mun hafa bein áhrif á fasteignamarkaðinn og þá sem hyggja á fasteignakaup eða eru með breytilega vexti á lánum sínum.

Fyrir fasteignamarkaðinn og neytendur þýðir þessi spá að lánskostnaður mun halda áfram að vera hár, eða jafnvel hækka enn frekar. Hækkun stýrivaxta hefur bein áhrif á vexti húsnæðislána, sérstaklega þau sem eru með breytilega vexti. Þetta getur dregið enn frekar úr kaupmætti og getu fólks til að fjármagna fasteignakaup, sem gæti leitt til frekari kólnunar á fasteignamarkaðnum. Þeir sem eru að byggja eða hyggja á framkvæmdir munu einnig finna fyrir þessu, þar sem lán til byggingarframkvæmda verða dýrari. Þrátt fyrir að hagkerfið sé að kólna, virðist Seðlabankinn leggja meiri áherslu á að ná tökum á verðbólgunni, sem hefur verið viðvarandi vandamál undanfarna mánuði.

Þessi þróun er sérstaklega mikilvæg fyrir byggingargeirann á Íslandi, sem hefur þegar staðið frammi fyrir ýmsum áskorunum. Hærri vextir draga úr eftirspurn eftir nýju húsnæði og geta gert það erfiðara fyrir verktaka að fjármagna ný verkefni. Þetta gæti leitt til minni framkvæmda og jafnvel stöðnunar í byggingariðnaði, sem hefur áhrif á atvinnu og efnahagslegan stöðugleika. Þótt kólnun hagkerfisins gæti í sumum tilfellum dregið úr þrýstingi á byggingarkostnað, mun áframhaldandi háir vextir vega þyngra og hamla vexti í geiranum. Það er ljóst að byggingarfyrirtæki og verktakar þurfa að vera vel undirbúnir fyrir áframhaldandi krefjandi aðstæður.

Íslandsbanki telur að vaxtalækkunarferlið muni líklega bíða næsta árs, sem þýðir að núverandi hávaxtaumhverfi mun halda áfram fram á árið 2025. Þetta gefur til kynna að Seðlabankinn sé staðráðinn í að halda vöxtum háum þar til verðbólgan hefur náð markmiðum bankans. Fyrir fasteignamarkaðinn og byggingargeirann þýðir þetta að þolinmæði og aðlögunarhæfni verða lykilatriði á komandi mánuðum. Það er mikilvægt fyrir alla aðila að fylgjast vel með þróun mála og gera ráðstafanir til að takast á við áframhaldandi háa vexti og mögulega kólnun á markaðnum.