Heimilin halda að sér höndum

Kortavelta Íslendinga stóð í stað að raunvirði í september og dróst saman á þriðja ársfjórðungi, í fyrsta sinn síðan undir lok árs 2023, samkvæmt nýrri greiningu Íslandsbanka. Þessi þróun bendir til þess að heimilin séu að halda að sér höndum, sem hefur víðtæk áhrif á einkaneyslu og getur haft óbein áhrif á fasteignamarkaðinn og byggingargeirann. Væntingar heimila eru aftur komnar í lággildi, þótt áform um stórkaup haldi nánast velli, sem gefur til kynna ákveðna óvissu meðal neytenda.

Þessi samdráttur í kortaveltu, sem er mælikvarði á einkaneyslu, er mikilvægur vísir fyrir fasteignamarkaðinn. Þegar heimilin draga úr neyslu sinni, er líklegt að það hafi áhrif á getu þeirra til að fjárfesta í stærri eignum, svo sem fasteignum, eða ráðast í umfangsmiklar framkvæmdir á heimilum sínum. Þótt áform um stórkaup haldi velli, gæti þessi varfærni í neyslu leitt til þess að fólk fresti kaupum á nýjum eignum eða endurbótum á þeim sem fyrir eru. Þetta getur haft áhrif á eftirspurn eftir nýjum íbúðum og þar með á byggingargeirann, sem hefur þegar staðið frammi fyrir áskorunum vegna hækkandi byggingarkostnaðar og vaxta.

Fyrir húsbyggjendur og verktaka þýðir þetta að þeir gætu þurft að búa sig undir hægari sölu á nýjum eignum eða minni eftirspurn eftir þjónustu. Þótt greining Íslandsbanka geri ráð fyrir að einkaneysla nái vopnum sínum á ný á næstu árum, er mikilvægt að fylgjast vel með þróuninni á næstu mánuðum. Hækkandi vextir hafa þegar haft kælandi áhrif á fasteignamarkaðinn og samdráttur í kortaveltu bætir við þá mynd. Þetta gæti leitt til þess að byggingarframkvæmdum verði frestað eða að minna verði byggt á næstunni, sérstaklega ef óvissa um framtíðarhorfur heimila heldur áfram.

Þróunin rímar við hægari vöxt einkaneyslu almennt, en greining Íslandsbanka gerir ráð fyrir að hún nái vopnum sínum á ný á næstu árum. Þessi spá gefur von um að kælingin á markaðnum verði tímabundin. Hins vegar er mikilvægt að stjórnvöld og aðrir aðilar á markaðnum fylgist vel með þessari þróun og grípi til aðgerða ef þörf krefur til að tryggja stöðugleika. Fyrir neytendur þýðir þetta að nú gæti verið góður tími til að endurmeta fjárhagsstöðu sína og áform um stórkaup, áður en markaðurinn tekur við sér á ný. Þrátt fyrir tímabundna kælingu er undirliggjandi þörf fyrir húsnæði enn til staðar, og því er líklegt að markaðurinn nái jafnvægi á ný þegar efnahagslegar aðstæður batna.