Verðbólguspá fyrir ágúst: óvissa og mikið í húfi

Landsbankinn spáir því að vísitala neysluverðs (VNV) hækki um 0,10% á milli mánaða í ágúst og að ársverðbólga verði 5,5%. Þessi spá, sem Hagstofan mun staðfesta eða hrekja fimmtudaginn 27. ágúst, kemur á tímum aukinnar óvissu á íslenskum efnahagsmarkaði, sérstaklega vegna tímabundinna verðáhrifa sólmyrkvans og hækkunar skráningargjalda við opinbera háskóla. Fyrir fasteignamarkaðinn, húsbyggjendur og almenna neytendur á Íslandi, þýðir þetta að verðbólguþrýstingur er enn til staðar, þótt hækkunin sé lítil í þessum mánuði. Áframhaldandi verðbólga hefur bein áhrif á byggingarkostnað, lánskjör og kaupmátt, sem allt eru lykilþættir í heilbrigði fasteignamarkaðarins.

Sú óvissa sem ríkir um ágústmælinguna er meiri en venjulega, og er það einkum rakið til áhrifa sólmyrkvans sem erfitt er að meta nákvæmlega. Hagstofan hefur jafnvel birt svör við fyrirspurnum um möguleg áhrif sólmyrkvans, sem undirstrikar hversu flókið það er að spá fyrir um verðþróun í óvenjulegum aðstæðum. Þessi óvissa getur skapað óstöðugleika á mörkuðum, þar sem fjárfestar og neytendur eru tregari til að taka ákvarðanir þegar framtíðin er óljós. Fyrir byggingargeirann þýðir þetta að áætlanagerð verður enn erfiðari. Verð á byggingarefnum og vinnuafli getur sveiflast, sem gerir það að verkum að erfitt er að halda sig við upphaflegar kostnaðaráætlanir. Þegar ársverðbólga er 5,5%, eins og Landsbankinn spáir, þá hækkar kostnaður við allt frá hráefnum til flutnings, sem að lokum endurspeglast í hærra fasteignaverði.

Hækkun skráningargjalda við opinbera háskóla mun einnig hafa áhrif til hækkunar í mánuðinum. Þótt þetta sé ekki beintengt fasteignamarkaðnum, hefur það áhrif á ráðstöfunartekjur heimila og getu þeirra til að fjárfesta í fasteignum eða greiða af lánum. Þegar almennur kostnaður hækkar, minnkar svigrúm fólks til að takast á við hærri fasteignaverð eða hækkaða vexti. Þetta getur leitt til minni eftirspurnar eftir nýbyggingum og þar með hægari framgangs í byggingargeiranum. Íslenskur byggingargeiri hefur verið að glíma við ýmis vandamál undanfarin ár, þar á meðal skort á vinnuafli og hækkandi byggingarkostnað. Verðbólga bætir aðeins við þann þrýsting og gerir það enn erfiðara að mæta eftirspurn eftir húsnæði.

Það er ljóst að ágústmælingin verður mikilvæg vísbending um framtíðarþróun verðbólgu á Íslandi. Ef spáin gengur eftir, mun áframhaldandi verðbólga kalla á aðhald í peningamálastefnu Seðlabankans, sem gæti þýtt hærri vexti. Hærri vextir hafa bein áhrif á lánskjör fasteignakaupenda og geta dregið úr getu fólks til að fjármagna kaup á húsnæði. Þetta gæti leitt til kólnunar á fasteignamarkaði, sem gæti verið jákvætt fyrir þá sem eru að leita að húsnæði en krefjandi fyrir byggingarfyrirtæki og fasteignasala. Það er því mikilvægt að fylgjast vel með þróun mála og vera viðbúinn breytingum á markaðnum. Landsbankinn býður upp á reglulegar tilkynningar um nýtt útgáfuefni, sem getur verið gagnlegt fyrir alla sem hafa áhuga á efnahagsmálum og fasteignamarkaði.