Hagspá til 2029: Hægur vöxtur en batnandi horfur

Landsbankinn hefur gefið út nýja hagspá sem bendir til hóflegs hagvaxtar á Íslandi árin 2026 og 2027, en með batnandi horfum til ársins 2029. Spáin, sem birt var 19. október 2026, gerir ráð fyrir 1,3% hagvexti í ár og 1,5% á næsta ári. Aukin verðbólga, sem rekja má til stríðsátaka á alþjóðavettvangi og innlendra gjaldahækkana, hefur leitt til hærra vaxtastigs og hægt á hagkerfinu. Þetta hefur haft bein áhrif á fasteignamarkaðinn, þar sem atvinnuleysi hefur aukist og vinnumarkaðurinn sýnir skýr merki um kólnun, sem dregur úr kaupmætti og eftirspurn eftir nýjum fasteignum.

Þessi þróun hefur veruleg áhrif á fasteignamarkaðinn, húsbyggjendur og neytendur. Hærra vaxtastig gerir lán dýrari, sem dregur úr getu einstaklinga til að fjármagna fasteignakaup eða byggingu nýrra húsa. Fyrir húsbyggjendur þýðir þetta minni eftirspurn og hugsanlega erfiðara að fjármagna ný verkefni, sem getur leitt til frestunar eða jafnvel niðurfellingar á byggingarframkvæmdum. Neytendur standa frammi fyrir auknum kostnaði við húsnæði, hvort sem um er að ræða kaup eða leigu, og minni möguleikum á að komast inn á fasteignamarkaðinn. Kólnun vinnumarkaðarins, sem Landsbankinn nefnir, eykur enn á óvissu og varfærni meðal almennings.

Þrátt fyrir þessar áskoranir benda vísbendingar til þess að undirliggjandi verðbólguþrýstingur sé smám saman að gefa eftir. Þetta gæti opnað fyrir lækkun vaxta í framtíðinni, sem myndi létta á fasteignamarkaðnum og örva byggingargeirann. Fyrir byggingargeirann á Íslandi, sem hefur verið nokkuð virkur undanfarin ár, þýðir þetta að tímabil hægari vaxtar er framundan, en með von um bata þegar verðbólgan hefur náð tökum á sér. Það er mikilvægt fyrir byggingarfyrirtæki að aðlaga sig að þessum breyttu aðstæðum, til dæmis með því að einbeita sér að hagkvæmari lausnum eða endurbótum á eldra húsnæði, á meðan beðið er eftir að markaðurinn taki við sér að nýju.

Í ljósi þessara horfa er ljóst að næstu ár verða krefjandi fyrir íslenskt hagkerfi og sérstaklega fasteignamarkaðinn. Hins vegar gefur spá Landsbankans einnig tilefni til bjartsýni til lengri tíma litið, þar sem gert er ráð fyrir að hagkerfið nái jafnvægi og vöxtur taki við sér eftir 2027. Lykilatriði verður að fylgjast vel með þróun verðbólgu og vaxtastigs, en einnig hvernig stjórnvöld bregðast við til að styðja við stöðugleika og vöxt. Fyrir fasteignamarkaðinn þýðir þetta að þolinmæði og aðlögunarhæfni verða mikilvægustu eiginleikarnir á næstu árum.