Krónan styrkist þrátt fyrir viðskiptahalla

Krónan hefur sýnt óvæntan styrk undanfarið, jafnvel þótt Seðlabankinn og lífeyrissjóðir hafi verið stórtækir í gjaldeyriskaupum og viðskiptahalli haldi áfram að vera viðvarandi. Þetta kemur fram í nýrri greiningu frá Íslandsbanka, sem var birt í gær, og vekur upp spurningar um undirliggjandi krafta á gjaldeyrismarkaði og hvaða áhrif þetta hefur á íslenskt efnahagslíf, sérstaklega fasteignamarkaðinn og byggingargeirann. Þrátt fyrir þennan styrk er þó útlit fyrir hægfara veikingu krónunnar á næstu árum, sem gæti haft víðtæk áhrif.

Þessi óvænti styrkur krónunnar hefur margvíslegar afleiðingar fyrir fasteignamarkaðinn og neytendur. Sterkari króna þýðir almennt lægri innflutningskostnað, sem getur dregið úr verðbólguþrýstingi á byggingarefni og aðrar vörur sem eru fluttar inn. Þetta gæti létt á þrýstingi á húsbyggjendur og verktaka, sem hafa glímt við hækkandi kostnað undanfarin misseri. Lægri innflutningskostnaður gæti einnig skilað sér í lægra byggingaverði, sem væri kærkomið fyrir neytendur sem eru að leita að nýju húsnæði. Hins vegar gæti sterkari króna einnig dregið úr samkeppnishæfni útflutningsgreina, sem gæti haft áhrif á heildarhagvöxt og þar með eftirspurn eftir fasteignum til lengri tíma. Það er mikilvægt að hafa í huga að þessi styrking er talin vera tímabundin og að spáð er veikingu á næstu árum.

Fyrir byggingargeirann á Íslandi er þessi staða tvíeggjað sverð. Eftirspurn eftir byggingarefni hefur verið mikil og innflutningur á slíku efni er stór hluti af heildarinnflutningi landsins. Sterkari króna gerir þennan innflutning ódýrari í krónum talið, sem getur dregið úr rekstrarkostnaði byggingarfyrirtækja og hugsanlega stuðlað að lægra söluverði á fasteignum. Þetta gæti veitt kærkomna öndunarfæri í geira sem hefur staðið frammi fyrir miklum áskorunum, þar á meðal hækkandi launakostnaði og skorti á iðnaðarmönnum. Hins vegar, ef krónan veikist eins og spáð er, mun þessi ávinningur snúast við og innflutningskostnaður mun hækka á ný, sem gæti aukið þrýsting á verðlag á fasteignamarkaði. Það er því mikilvægt fyrir byggingarfyrirtæki að vera meðvituð um þessar sveiflur og skipuleggja rekstur sinn í samræmi við það.

Framtíðarhorfur benda til hægfara veikingu krónunnar á næstu árum, sem gæti haft áhrif á bæði fasteignamarkaðinn og almennan efnahag. Þessi veikingu er líkleg til að draga úr kaupmætti Íslendinga erlendis og auka verðbólguþrýsting vegna hærri innflutningskostnaðar. Fyrir fasteignamarkaðinn gæti þetta þýtt hækkandi byggingarkostnað og hugsanlega hærra söluverð á fasteignum, sem gæti gert það erfiðara fyrir fyrstu kaupendur að komast inn á markaðinn. Það er því mikilvægt að fylgjast vel með þróun mála á gjaldeyrismarkaði og efnahagslegum aðstæðum almennt, þar sem þær hafa bein áhrif á lífskjör og fjárfestingar í fasteignum. Seðlabankinn mun án efa halda áfram að fylgjast grannt með þróuninni og grípa til aðgerða ef þörf krefur til að tryggja stöðugleika.