Verðbólga eykst í 5,9% - hækkun á eldsneytisverði hefur mest áhrif

Verðbólga á Íslandi heldur áfram að hækka og mælist nú 5,9%, sem er hækkun úr 5,6% í ágúst. Þetta kemur fram í nýrri greiningu frá Landsbankanum, þar sem bent er á að hækkun á eldsneytisverði hafi haft mest áhrif á þessa þróun. Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,39% á milli mánaða í september, sem er nokkuð meira en spáð hafði verið, en Landsbankinn hafði gert ráð fyrir 0,23% hækkun. Þetta er níundi mánuðurinn í röð þar sem verðbólga mælist yfir 5%, sem undirstrikar viðvarandi þrýsting á efnahagslífið. Þótt spáin hafi verið nokkuð nákvæm, munaði mestu um að flugfargjöld til útlanda lækkuðu minna en búist var við. Verðbólgan án húsnæðis hækkaði enn meira, úr 5,2% í 5,7%, sem gefur til kynna að verðhækkanir séu víðtækar og ekki eingöngu bundnar við húsnæðismarkaðinn.

Þessi hækkun verðbólgu hefur bein áhrif á fasteignamarkaðinn og húsbyggjendur. Hærri verðbólga þýðir yfirleitt hærri vexti, sem gerir lán dýrari fyrir þá sem hyggjast kaupa eða byggja fasteign. Þetta getur dregið úr eftirspurn á fasteignamarkaði og hægt á framkvæmdum. Byggingarkostnaður hefur einnig verið að hækka jafnt og þétt, ekki síst vegna hækkandi eldsneytisverðs sem hefur áhrif á flutningskostnað byggingarefna. Þetta þýðir að húsbyggjendur standa frammi fyrir auknum kostnaði við verkefni sín, sem getur leitt til hærra söluverðs á nýjum íbúðum eða jafnvel frestunar á framkvæmdum. Neytendur finna einnig fyrir þessum þrýstingi í daglegu lífi, þar sem kaupmáttur minnkar og fjármagn til fjárfestinga, eins og fasteignakaupa, verður takmarkaðra.

Fyrir byggingargeirann á Íslandi er þessi þróun áhyggjuefni. Þótt árshækkun allra fjögurra kjarnavísitalna hafi lækkað á milli mánaða, er heildarmyndin sú að verðbólga er enn viðvarandi og hefur áhrif á rekstrarumhverfið. Hækkandi kostnaður við byggingarefni, flutninga og launakostnað, ásamt hærri fjármagnskostnaði, skapar áskoranir fyrir fyrirtæki í greininni. Þetta getur leitt til þess að framboð á nýjum íbúðum minnkar, sem aftur getur ýtt undir verðhækkanir á fasteignamarkaði til lengri tíma litið, þrátt fyrir að eftirspurn kunni að dragast saman til skamms tíma vegna hærri vaxta. Það er mikilvægt að fylgjast vel með þessari þróun og meta áhrif hennar á framtíðarhorfur byggingargeirans.

Framtíðarhorfur eru óljósar en ljóst er að Seðlabankinn mun halda áfram að fylgjast grannt með þróun verðbólgu og gæti þurft að grípa til frekari aðgerða til að ná henni niður. Þetta gæti þýtt frekari vaxtahækkanir, sem myndi auka enn á þrýstinginn á fasteignamarkaðinn og húsbyggjendur. Það er því mikilvægt fyrir alla aðila á fasteigna- og byggingamarkaði að vera vel upplýstir og undirbúnir fyrir hugsanlegar breytingar á efnahagslegu umhverfi. Landsbankinn mun halda áfram að greina stöðuna og veita upplýsingar um þróun verðbólgu, en hægt er að skrá sig á póstlista bankans til að fá reglulegar tilkynningar um nýtt útgáfuefni.