Hagkerfið í kólnun en ekki kreppu

Íslandsbanki hefur birt nýja greiningu á stöðu íslenska hagkerfisins sem ber heitið „Hagkerfið í kólnun en ekki kreppu“. Greiningin, sem kom út í vikunni, bendir til þess að þótt samdráttur hafi orðið í landsframleiðslu á öðrum fjórðungi ársins, sé ekki um eiginlega kreppu að ræða. Þessi samdráttur skýrist aðallega af neikvæðu framlagi utanríkisviðskipta, á meðan fjárfesting og neysla innanlands héldu áfram að aukast. Sérstaklega er bent á að miklar sveiflur í fjárfestingu í gagnaverum hafi ýkt myndina til skemmri tíma, en að líklegt sé að hagvöxtur taki aftur við sér og verði stigvaxandi á næstu árum.

Þessar niðurstöður hafa verulega þýðingu fyrir fasteignamarkaðinn, húsbyggjendur og neytendur á Íslandi. Þótt samdráttur í landsframleiðslu geti vakið áhyggjur, er mikilvægt að skoða undirliggjandi þætti. Sú staðreynd að fjárfesting og neysla innanlands halda áfram að aukast gefur til kynna að innviðir hagkerfisins séu sterkir. Fyrir húsbyggjendur þýðir þetta að eftirspurn eftir nýju húsnæði ætti ekki að hrynja, þótt hún kunni að draga úr sér um stund. Neytendur geta einnig andað léttar, þar sem áframhaldandi neysla bendir til trausts á eigin fjárhag og framtíðarhorfum. Þótt vaxtahækkanir hafi vissulega haft áhrif á kaupmátt og getu til að fjármagna fasteignakaup, virðist undirliggjandi vilji og geta til að fjárfesta í eigin húsnæði enn vera til staðar.

Greining Íslandsbanka setur stöðu byggingargeirans í samhengi við heildarmyndina. Byggingargeirinn hefur verið undir miklum þrýstingi undanfarin misseri, með hækkandi byggingarkostnaði, skorti á vinnuafli og vaxtahækkunum sem hafa dregið úr eftirspurn. Þótt samdráttur í landsframleiðslu gæti virst sem enn einn naglinn í kistu geirans, er mikilvægt að sjá að þetta er ekki merki um almenna kreppu. Þvert á móti, ef fjárfesting og neysla halda áfram að aukast, skapar það grunn fyrir framtíðarvöxt í byggingargeiranum. Sveiflur í gagnaverafjárfestingu, sem oft eru stórar og geta skekkt heildarmyndina, ættu ekki að skyggja á þá staðreynd að þörf er á áframhaldandi uppbyggingu íbúðarhúsnæðis og innviða. Það er því mikilvægt að horfa fram á veginn og sjá heildarmyndina, þar sem kólnun er ekki það sama og frysting.

Niðurstaða greiningar Íslandsbanka er því bjartsýn, þrátt fyrir tímabundinn samdrátt. Horfur um stigvaxandi hagvöxt á næstu árum gefa tilefni til að trúa því að fasteignamarkaðurinn og byggingargeirinn muni ná sér á strik. Það er mikilvægt að stjórnvöld og aðrir hagaðilar haldi áfram að styðja við uppbyggingu og skapa hagstætt umhverfi fyrir fjárfestingar. Þótt kólnun sé í loftinu, er hún ekki merki um yfirvofandi kreppu, heldur frekar eðlileg aðlögun eftir mikinn vöxt. Með réttum aðgerðum og framsýni er hægt að tryggja stöðugan og sjálfbæran vöxt á fasteignamarkaði og í byggingargeiranum á komandi árum.