Væntingar í lágmarki en stórkaupaáform aukast

Væntingar í lágmarki en stórkaupaáform aukast

Nýjustu tölur úr væntingavísitölu Gallup, sem Íslandsbanki birtir reglulega, sýna að væntingar íslenskra heimila eru enn í mjög lágum gildum og hafa verið undir 100 stiga jafnvægisgildinu í heila tólf mánuði samfleytt. Þetta bendir til viðvarandi óvissu og varfærni meðal almennings. Þrátt fyrir þessa dökku mynd hefur stórkaupavísitalan hækkað tvo ársfjórðunga í röð, sem gefur til kynna að heimilin séu þrátt fyrir allt reiðubúin að ráðast í stærri fjárfestingar. Þessi tvíþætta þróun vekur upp spurningar um framtíð fasteignamarkaðarins og byggingargeirans á Íslandi.

Þessi þróun hefur margvíslegar afleiðingar fyrir fasteignamarkaðinn, húsbyggjendur og neytendur. Þótt almennar væntingar séu lágar, sem gæti dregið úr eftirspurn eftir nýjum fasteignum til skamms tíma, virðist vera uppsafnaður vilji til að fjárfesta í stærri hlutum. Þetta gæti þýtt að þeir sem hafa fjárhagslegan styrk og þörf fyrir nýtt húsnæði séu tilbúnir að láta slag standa, jafnvel þótt almennt viðhorf sé varfærnislegt. Fyrir húsbyggjendur gæti þetta þýtt að þótt heildareftirspurn sé ekki í hámarki, séu enn tækifæri til að selja nýjar eignir, sérstaklega ef þeir geta boðið upp á hagstæð kjör eða sérlausnir. Neytendur sem eru að íhuga stórkaup gætu fundið sig í sterkari samningsstöðu, sérstaklega ef framboð er mikið og eftirspurn ekki jafn mikil og áður.

Þessi staða tengist beint stöðu byggingargeirans á Íslandi. Byggingarframkvæmdir hafa dregist saman á undanförnum misserum, meðal annars vegna hárra vaxta, verðbólgu og óvissu í efnahagslífinu. Lág væntingavísitala hefur án efa haft áhrif á ákvarðanir um nýjar framkvæmdir og fjárfestingar í geiranum. Hins vegar, ef stórkaupavísitalan heldur áfram að hækka, gæti það gefið byggingarfyrirtækjum ákveðna von um að eftirspurn eftir nýju húsnæði muni taka við sér. Þetta gæti hvatt til aukinnar framleiðslu og fjárfestinga í geiranum, en líklega með ákveðinni varfærni í upphafi. Það er mikilvægt að fylgjast með því hvort þessi aukning í stórkaupaáformum nái að vega upp á móti þeirri almennu óvissu sem ríkir.

Framtíðarhorfur eru því nokkuð tvíbentar. Annars vegar er viðvarandi óvissa og lág vænting meðal almennings, sem gæti haldið aftur af vexti á fasteignamarkaði. Hins vegar virðist vera undirliggjandi vilji til að ráðast í stærri fjárfestingar, sem gæti veitt markaðnum ákveðinn stuðning. Lykilatriðið verður að sjá hvort þessi aukning í stórkaupaáformum sé varanleg og hvort hún nái að smitast út í almennar væntingar. Ef svo verður, gæti það markað upphaf að hægfara bata á fasteignamarkaði og í byggingargeiranum, þrátt fyrir núverandi áskoranir. Það er ljóst að næstu mánuðir verða mikilvægir til að sjá í hvaða átt þessar vísitölur þróast og hvaða áhrif það hefur á íslenskt efnahagslíf.