Verðbólguspá: Óbreytt verðbólga í maí

Greiningardeild Íslandsbanka spáir því að ársverðbólga á Íslandi muni standa í stað í maí, en þetta kemur fram í nýrri verðbólguspá bankans. Þessi staða vekur upp áhyggjur um getu til að ná verðbólgu niður fyrir viðmiðunarmörk forsenduákvæðis kjarasamninga áður en of seint verður, en bráðabirgðaspá bankans bendir til þess að verðbólga muni mælast yfir þessum ákvæðum í ágúst. Þessar fréttir eru sérstaklega mikilvægar fyrir fasteignamarkaðinn, húsbyggjendur og almenna neytendur, þar sem verðbólga hefur bein áhrif á lánskjör, byggingarkostnað og kaupmátt.

Fyrir fasteignamarkaðinn þýðir óbreytt verðbólga að háir vextir munu líklega haldast áfram, en Seðlabankinn hefur beitt þeim sem helsta vopni í baráttunni við verðbólguna. Þetta hefur þegar haft kælandi áhrif á fasteignasölu og verðþróun, en færri eru tilbúnir að taka lán á háum vöxtum. Húsbyggjendur standa einnig frammi fyrir áskorunum, þar sem verðbólga hefur hækkað kostnað við byggingarefni og vinnuafl. Þótt einhver lækkun hafi orðið á verði ákveðinna byggingarefna á alþjóðamörkuðum, hefur veik króna og innlend verðbólga haldið kostnaði uppi. Þetta getur leitt til þess að færri nýjar íbúðir komi á markaðinn, sem aftur getur haft áhrif á framboð og verð til lengri tíma litið. Fyrir neytendur þýðir óbreytt verðbólga að kaupmáttur heldur áfram að rýrna, sem gerir það erfiðara að spara fyrir útborgun á fasteign eða standa undir hærri lánagreiðslum.

Staðan er sérstaklega viðkvæm í ljósi þess að skammur tími er til stefnu til að ná verðbólgu niður fyrir viðmiðunarmörk forsenduákvæðis kjarasamninga. Ef verðbólga mælist yfir ákvæðinu í ágúst, eins og bráðabirgðaspá Íslandsbanka bendir til, gæti það kallað á endurskoðun kjarasamninga og hugsanlega frekari launahækkanir. Slíkt gæti skapað vítahring þar sem launahækkanir ýta undir verðbólgu, sem aftur kallar á hækkaða vexti og enn frekari þrengingar á fasteignamarkaði. Byggingargeirinn, sem er mikilvægur drifkraftur í hagkerfinu, gæti orðið fyrir enn frekari áföllum ef óvissa eykst og framkvæmdir dragast saman.

Framtíðarhorfur eru óljósar og kalla á náið eftirlit með efnahagsþróun. Mikilvægt er að stjórnvöld og Seðlabankinn haldi áfram að vinna saman að því að ná verðbólgu niður á viðunandi stig. Ef ekki tekst að ná tökum á verðbólgunni á næstu mánuðum, gæti það haft langvarandi neikvæð áhrif á fasteignamarkaðinn, byggingargeirann og efnahagslegan stöðugleika á Íslandi. Það er ljóst að næstu mánuðir verða afgerandi fyrir þróun verðbólgu og þar með fyrir framtíð íslensks efnahagslífs.