Kortavelta heimilanna dróst saman í ágúst

Kortavelta íslenskra heimila dróst saman um 1,2% í ágúst á milli ára, að teknu tilliti til verðlags og gengis, sem er mesti samdráttur sem hefur mælst síðan í október 2023. Þetta kemur fram í nýjum gögnum frá Landsbankanum og er sterk vísbending um að vaxtaaðhald Seðlabankans sé farið að hafa áhrif á einkaneyslu landsmanna. Samdrátturinn gefur til kynna að það hægi á vexti einkaneyslu, sem hefur víðtæk áhrif á íslenskt efnahagslíf, þar á meðal fasteignamarkaðinn og byggingargeirann.

Þessi þróun er sérstaklega athyglisverð þegar litið er til þess að kortavelta Íslendinga innanlands dróst saman um 2,6% að raunvirði á milli ára. Þetta er í takt við þróun síðustu mánaða, að júní undanskildum þegar lítilsháttar aukning varð. Á sama tíma jókst kortavelta erlendis um 3,8% í ágúst á föstu gengi, sem er þó minnsti vöxtur sem hefur mælst síðan í apríl 2024. Þótt erlendisferðir séu enn að aukast, virðist innlend neysla vera að dragast saman, sem getur haft neikvæð áhrif á smásölu og þjónustu hér á landi. Fyrir fasteignamarkaðinn og húsbyggjendur þýðir þetta minni eftirspurn eftir nýjum eignum og minni vilja til að fjárfesta í stærri verkefnum. Þegar neytendur draga saman seglin í daglegri neyslu, er ólíklegt að þeir séu tilbúnir að taka á sig stórar skuldbindingar eins og húsnæðislán eða framkvæmdir á heimilum sínum.

Samdráttur í kortaveltu er bein afleiðing af hærri vöxtum og minni ráðstöfunartekjum heimila. Þetta hefur keðjuverkandi áhrif á byggingargeirann, sem hefur þegar glímt við áskoranir eins og hækkandi byggingarkostnað og skort á vinnuafli. Minni eftirspurn eftir nýjum íbúðum og atvinnuhúsnæði getur leitt til þess að framkvæmdum verði frestað eða þeim hætt, sem aftur hefur áhrif á atvinnu í greininni og heildarhagvöxt. Það er ljóst að Seðlabankinn er að ná markmiðum sínum um að draga úr eftirspurn í hagkerfinu til að hemja verðbólgu, en það kemur á kostnað einkaneyslu og getur hægt á vexti í byggingargeiranum.

Horfurnar fyrir næstu mánuði eru óljósar. Ef samdráttur í kortaveltu heldur áfram, er líklegt að það muni hafa enn meiri áhrif á fasteignamarkaðinn og byggingargeirann. Húsbyggjendur og verktakar gætu þurft að endurskoða áætlanir sínar og jafnvel draga úr framkvæmdum. Neytendur munu áfram finna fyrir þrýstingi vegna hárra vaxta og verðbólgu, sem mun takmarka getu þeirra til að fjárfesta í fasteignum. Það er því mikilvægt að fylgjast vel með þessari þróun og meta hvernig hún mun hafa áhrif á framtíðarhorfur íslensks efnahagslífs, sérstaklega í ljósi þeirra miklu framkvæmda sem eru í gangi eða á teikniborðinu.