Spáum óbreyttri verðbólgu í júlí

Landsbankinn spáir því að vísitala neysluverðs hækki um 0,34% á milli mánaða í júlí og að ársverðbólga verði því áfram 5,2%. Þetta kemur fram í nýrri greiningu bankans sem birt var í dag, en Hagstofan mun birta júlímælingu vísitölu neysluverðs fimmtudaginn 23. júlí. Spáin gefur til kynna að þrátt fyrir sumarútsölur og lækkandi eldsneytisverð, muni kostnaður við flugfargjöld til útlanda vega þyngst í hækkun vísitölunnar og halda verðbólgunni óbreyttri.

Þessi spá hefur veruleg áhrif á fasteignamarkaðinn og húsbyggjendur á Íslandi. Viðvarandi há verðbólga, sem nú er spáð að haldist í 5,2%, þýðir að kaupmáttur neytenda minnkar og fjármagnskostnaður hækkar. Fyrir þá sem eru að íhuga fasteignakaup eða byggingu nýrra húsa, þýðir þetta hærri vexti á lánum og meiri óvissu um framtíðarverðmæti eigna. Byggingargeirinn, sem hefur glímt við hækkandi hráefnisverð og skort á vinnuafli, mun áfram standa frammi fyrir áskorunum. Þótt eldsneytisverð hafi lækkað um 3% frá síðasta mánuði, samkvæmt verðathugun Landsbankans, og gert er ráð fyrir frekari lækkun í næsta mánuði, er það ekki nóg til að draga verðbólguna niður fyrir forsenduákvæði kjarasamninga. Þetta gæti leitt til kröfu um launahækkanir sem aftur gætu ýtt undir enn frekari verðbólguþrýsting.

Flugfargjöld til útlanda eru sögð hafa lang mest áhrif til hækkunar í mánuðinum, sem endurspeglar aukna ferðalagaþörf Íslendinga eftir heimsfaraldurinn og mögulega hærri kostnað vegna alþjóðlegra þátta. Á sama tíma vega sumarútsölur og lækkandi eldsneytisverð á móti, en ekki nægilega mikið til að breyta heildarmyndinni. Þessi þróun sýnir hversu viðkvæmur íslenskur efnahagur er fyrir ytri áhrifum og hversu erfitt er að ná tökum á verðbólgunni þegar margir þættir toga í mismunandi áttir. Fyrir byggingargeirann þýðir þetta að kostnaðarþrýstingur er enn til staðar, bæði vegna hærri fjármagnskostnaðar og hugsanlegra launahækkana.

Horfur eru því ekki bjartar fyrir þá sem vonuðust eftir skjótri lækkun verðbólgu. Landsbankinn telur ólíklegt, miðað við núverandi spá, að verðbólga mælist undir forsenduákvæði kjarasamninga. Þetta bendir til þess að Seðlabankinn gæti þurft að grípa til frekari aðgerða til að ná verðbólgunni niður, sem gæti falið í sér hærri stýrivexti. Slíkar aðgerðir myndu án efa hafa enn frekari áhrif á fasteignamarkaðinn og byggingargeirann, þar sem fjármögnun yrði enn dýrari. Því er mikilvægt fyrir alla aðila á markaðnum að fylgjast vel með næstu mælingum Hagstofunnar og viðbrögðum Seðlabankans.