Ari­on banki breyt­ir vöxt­um

Arion banki hefur tilkynnt um breytingar á óverðtryggðum íbúðalánavöxtum sínum, sem taka gildi í dag. Vextir á óverðtryggðum íbúðalánum með föstum vöxtum til þriggja ára hækka um 0,50 prósentustig og verða nú 8,75%. Þessi breyting nær eingöngu til nýrra lána og mun því ekki hafa áhrif á þá sem þegar eru með slík lán hjá bankanum. Að sögn bankans er vaxtahækkunin fyrst og fremst tilkomin vegna hækkunar á fjármögnunarkostnaði bankans.

Þessi vaxtahækkun hefur óhjákvæmilega áhrif á fasteignamarkaðinn og þá sem hyggja á kaup eða byggingu húsnæðis. Hærri vextir þýða aukinn mánaðarlegan greiðslubyrði fyrir nýja lántakendur, sem getur dregið úr kaupmætti og haft áhrif á eftirspurn eftir fasteignum. Fyrir húsbyggjendur og verktaka getur þetta þýtt minni sölu og hugsanlega þörf á að endurskoða áætlanir sínar. Þótt hækkunin sé ekki gríðarleg í sjálfu sér, er hún enn einn liðurinn í þeirri þróun sem hefur einkennt íslenskan fjármálamarkað undanfarið, þar sem vaxtastig hefur verið á uppleið. Þetta getur aukið óvissu í byggingargeiranum, sem hefur þegar glímt við áskoranir eins og hækkandi byggingarkostnað og skort á vinnuafli.

Vaxtabreytingar útlána Arion banka taka almennt mið af fjármögnunarkostnaði bankans á hverjum tíma, en einnig af öðrum þáttum, svo sem útlánaáhættu. Fjármögnunarkostnaður bankans fylgir að hluta til stýrivöxtum Seðlabankans, en einnig hafa aðrar fjármögnunarleiðir umtalsverð áhrif, svo sem innlán viðskiptavina, markaðsfjármögnun, erlend skuldabréfaútgáfa og eiginfjárgerningar. Þessi flókna samsetning þátta sýnir hversu margt spilar inn í ákvörðun banka um vaxtastig. Í ljósi þess að Arion banki var nýlega fjárhagslegur ráðgjafi Fenris Creations (áður CCP Games) í tengslum við stærri fjármögnun, má sjá að bankinn er virkur á fleiri sviðum en bara íbúðalánamarkaðnum, en það hefur engin bein áhrif á þessa vaxtabreytingu.

Þessi vaxtahækkun undirstrikar mikilvægi þess að fylgjast vel með þróun vaxta og fjármögnunarkostnaðar fyrir alla sem eru að íhuga fasteignakaup eða framkvæmdir. Þótt þessi breyting nái aðeins til nýrra lána, er hún vísbending um þá þróun sem er í gangi á markaðnum. Líklegt er að aðrir bankar fylgi í kjölfarið ef fjármögnunarkostnaður heldur áfram að hækka. Þetta gæti leitt til frekari hækkana á lánum og þar með meiri þrýstings á fasteignamarkaðinn og byggingargeirann á Íslandi. Framtíðin mun leiða í ljós hvort þetta er einangruð breyting eða upphaf lengri tímabils vaxtahækkana.