Ál og fiskur skýra samdrátt á öðrum fjórðungi

Landsbankinn hefur greint frá því að samdráttur í landsframleiðslu á öðrum fjórðungi ársins megi að mestu rekja til minni álframleiðslu og samdráttar í útflutningi sjávarafurða. Samkvæmt fyrsta mati Hagstofunnar mældist 1,1% samdráttur á öðrum fjórðungi, en þetta kemur í kjölfar endurmats á fyrsta fjórðungi þar sem hagvöxtur var uppfærður úr 2,7% í 3,8%. Þrátt fyrir þennan samdrátt á öðrum fjórðungi var hagvöxtur á fyrri helmingi ársins 1,3%. Þessar tölur gefa mikilvæga innsýn í efnahagsástand landsins og hafa óhjákvæmilega áhrif á ýmsa geira, þar á meðal fasteignamarkaðinn og byggingariðnaðinn.

Mikill samdráttur í vöruútflutningi á fjórðungnum vegur þyngst í samdrætti landsframleiðslu á milli ára. Sérstaklega er bent á minni álframleiðslu vegna bilunar í álverinu á Grundartanga og samdrátt í útflutningi sjávarafurða sem helstu áhrifaþætti. Þetta sýnir hversu viðkvæmt efnahagslífið er fyrir sveiflum í stórum útflutningsgreinum. Þótt fjármunamyndun hafi verið sterk á sama tíma, sem skýrist að miklu leyti af fjárfestingum, dugar það ekki til að vega upp á móti samdrættinum í útflutningi. Fyrir fasteignamarkaðinn og húsbyggjendur getur þetta þýtt aukna óvissu. Minni hagvöxtur dregur oft úr kaupmætti og getur haft áhrif á eftirspurn eftir nýbyggingum og fasteignum almennt. Þótt fjárfestingar séu sterkar, sem er jákvætt fyrir byggingargeirann, er mikilvægt að fylgjast með því hvernig þessar sveiflur í útflutningi hafa áhrif á heildarhagkerfið.

Byggingargeirinn á Íslandi hefur á undanförnum árum staðið frammi fyrir ýmsum áskorunum, þar á meðal hækkandi byggingarkostnaði og skorti á vinnuafli. Þessar nýju tölur um samdrátt í landsframleiðslu geta aukið á þrýstinginn. Ef efnahagslífið hægir á sér, getur það leitt til minni fjárfestinga í nýjum verkefnum og jafnvel dregið úr framkvæmdum. Neytendur, sem eru að íhuga að kaupa eða byggja, gætu orðið varkárari í ljósi óvissu. Það er því mikilvægt að byggingargeirinn fylgist vel með þróun efnahagsmála og aðlagaði sig að breyttum aðstæðum. Sterk fjármunamyndun gæti þó bent til þess að ákveðin verkefni séu enn í gangi eða í undirbúningi, sem gæti veitt ákveðinn stöðugleika.

Framtíðarhorfur munu að miklu leyti ráðast af því hvernig útflutningsgreinarnar ná sér á strik og hvernig stjórnvöld bregðast við þessum efnahagslegu sveiflum. Ef álframleiðsla og útflutningur sjávarafurða tekur við sér, gæti það fljótt snúið þróuninni við. Hins vegar er mikilvægt að vera meðvitaður um þá áhættu sem fylgir því að vera háður fáum stórum greinum. Fyrir fasteignamarkaðinn og byggingariðnaðinn þýðir þetta að áframhaldandi vöktun og sveigjanleiki eru lykilatriði til að sigla í gegnum þessar efnahagslegu öldur. Það er ljóst að Landsbankinn mun áfram fylgjast náið með þróuninni og veita reglulegar uppfærslur, sem eru mikilvægar fyrir alla þá sem starfa í byggingargeiranum og á fasteignamarkaði.