Velta eykst í útflutningsgreinum

Nýútgefnar tölur frá Landsbankanum, byggðar á virðisaukaskattsskýrslum, sýna lítils háttar raunvöxt í veltu helstu atvinnugreina á Íslandi á uppgjörstímabilinu maí og júní, eða 0,9% að raunvirði á milli ára. Þessi vöxtur er aðallega drifinn áfram af útflutningsgreinum, en innlend eftirspurn virðist vera að kólna, sem hefur bein áhrif á byggingargeirann og fasteignamarkaðinn. Þó að veltan á fyrstu sex mánuðum ársins sé nær óbreytt á milli ára, endurspeglar þessi þróun kólnandi hagkerfi og óverulega fjölgun starfandi, sem kallar á nánari skoðun á framtíðarhorfum.

Þessi þróun hefur margvíslegar afleiðingar fyrir fasteignamarkaðinn, húsbyggjendur og neytendur. Þegar innlend eftirspurn kólnar, dregur það oft úr eftirspurn eftir nýbyggingum og getur leitt til lækkunar á fasteignaverði eða að minnsta kosti hægari hækkunar. Byggingargeirinn, sem er mjög háður innlendri eftirspurn og fjárfestingum, gæti fundið fyrir samdrætti í verkefnum og minni eftirspurn eftir byggingarefnum og vinnuafli. Þetta getur haft áhrif á atvinnuöryggi í geiranum og leitt til þess að færri nýjar íbúðir komi á markaðinn, sem gæti á lengri tíma skapað þrýsting á framboð þrátt fyrir kólnandi eftirspurn. Neytendur gætu hins vegar séð tækifæri í lægri vaxtakostnaði ef Seðlabankinn bregst við kólnandi hagkerfi með lækkun stýrivaxta, sem gæti gert fasteignakaup aðgengilegri.

Samhengið við stöðu byggingargeirans á Íslandi er mikilvægt. Á undanförnum árum hefur verið mikill skortur á íbúðarhúsnæði og mikil uppbygging hefur átt sér stað. Hins vegar, ef innlend eftirspurn heldur áfram að kólna og hagkerfið hægir á sér, gæti þessi uppbygging dregið úr sér. Þó að vöxtur í útflutningsgreinum sé jákvæður fyrir heildarhagkerfið, skilar hann sér ekki beint í aukna eftirspurn eftir íbúðarhúsnæði eða byggingarverkefnum á sama hátt og sterk innlend eftirspurn. Þetta gæti leitt til þess að byggingarfyrirtæki þurfi að endurskoða áætlanir sínar og jafnvel draga úr framleiðslugetu, sem aftur getur haft áhrif á framboð á húsnæði til lengri tíma litið.

Í næstu viku mun Hagstofan birta þjóðhagsreikninga fyrir annan ársfjórðung, sem mun veita skýrari mynd af því hvernig þessi þróun birtist í landsframleiðslu og einstökum undirliðum hennar. Þessar tölur verða mikilvægar fyrir byggingargeirann og fasteignamarkaðinn til að meta framtíðarhorfur og taka upplýstar ákvarðanir. Þó að kólnandi innlend eftirspurn sé áhyggjuefni, gæti stöðugur vöxtur í útflutningsgreinum veitt ákveðinn stöðugleika og komið í veg fyrir alvarlegan samdrátt. Það er ljóst að markaðurinn er á viðkvæmum tímapunkti og mikilvægt er að fylgjast vel með næstu tölum og þróun til að skilja betur hvernig þetta mun hafa áhrif á framtíð byggingarmála og fasteignaverðs á Íslandi.