Við spáum hækkun stýrivaxta 19. ágúst

Íslandsbanki spáir því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands muni hækka stýrivexti um 0,25 prósentustig á næsta fundi sínum þann 19. ágúst. Þessi spá byggir á mati bankans á þrálátri verðbólgu og háum verðbólguvæntingum sem líklegast vega þyngra hjá nefndinni en merki um kólnandi hagkerfi. Þetta kemur fram í nýrri greiningu frá Íslandsbanka sem birt var í dag og hefur bein áhrif á fasteignamarkaðinn og fjárhag íslenskra heimila.

Hækkun stýrivaxta hefur ávallt mikil áhrif á fasteignamarkaðinn og þá sérstaklega á lánskjör. Hærri stýrivextir þýða almennt hærri vexti á íbúðalánum, bæði breytilegum og föstum, sem gerir það dýrara fyrir einstaklinga að fjármagna kaup á fasteignum. Þetta getur leitt til minni eftirspurnar eftir fasteignum, sérstaklega ef kaupmáttur almennings dregst saman samhliða. Fyrir húsbyggjendur og verktaka getur þetta þýtt minni sölu á nýjum eignum og hugsanlega þrýsting á verðlækkun, sérstaklega ef framboð er mikið. Þá geta hærri fjármagnskostnaður einnig haft áhrif á framkvæmdir sjálfar, þar sem lán til byggingarframkvæmda verða dýrari. Þrátt fyrir að spáin sé um tiltölulega hóflega hækkun, 0,25 prósentustig, bætist hún ofan á fyrri hækkanir og getur haft uppsafnað áhrif á fjárhag heimila sem þegar glíma við hækkandi framfærslukostnað.

Staða byggingargeirans á Íslandi er viðkvæm um þessar mundir. Eftir mikla uppsveiflu á undanförnum árum hefur verið vart við merki um kólnun, meðal annars vegna hækkandi byggingarkostnaðar, skorts á vinnuafli og nú síðast hækkandi vaxta. Þessi nýja vaxtahækkun gæti dregið enn frekar úr fjárfestingum í nýbyggingum og hægt á framkvæmdum sem eru í gangi. Það er mikilvægt að hafa í huga að þótt kólnandi hagkerfi gæti dregið úr verðbólgu til lengri tíma litið, þá getur skammtímaáhrif vaxtahækkana verið þungbær fyrir byggingargeirann og þá sem eru að leita að húsnæði.

Íslandsbanki spáir því að vextir verði líklega óbreyttir eftir þessa hækkun fram undir næsta vor, en muni síðan lækka. Þessi framtíðarspá gefur von um að þessi þrengingartími verði ekki langvarandi. Hins vegar þýðir það að næstu mánuðir gætu verið krefjandi fyrir fasteignamarkaðinn og byggingargeirann. Mikilvægt er fyrir einstaklinga og fyrirtæki að fylgjast vel með þróun vaxta og verðbólgu og gera ráðstafanir til að takast á við hugsanlegar breytingar á lánskjörum og fjármagnskostnaði. Þessi spá undirstrikar enn og aftur mikilvægi þess að vera vel undirbúinn fyrir sveiflur á fjármálamarkaði og að meta vel áhættuþætti áður en ráðist er í stórar fjárfestingar á fasteignamarkaði.