Ný efnahagsspá Arion: Hagkerfið seiglast áfram

Ný efnahagsspá Arion banka, sem birt var í dag, dregur upp dökka mynd af efnahagshorfum Íslands á yfirstandandi ári og spáir því að „vont verði í sjóinn“ fyrir íslensku þjóðarskútuna. Spáin gerir ráð fyrir krefjandi aðstæðum þar sem umrót í alþjóðakerfinu, stríðsrekstur og hátt olíuverð kynda undir verðbólgu og auka óvissu. Þetta hefur letjandi áhrif á eftirspurn, hagvöxt og fjárfestingu, bæði erlendis og hérlendis, og mun óhjákvæmilega hafa djúpstæð áhrif á fasteignamarkaðinn, húsbyggjendur og almenna neytendur.

Væntingar um vaxtalækkanir eru brostnar og útlit er fyrir að herða þurfi taumhald peningastefnunnar enn frekar til að koma böndum á verðbólgu og verðbólguvæntingar. Arion banki gerir ráð fyrir að vextir verði hækkaðir um 0,5 prósentur til viðbótar á þessu ári, enda útlit fyrir að verðbólga verði að meðaltali 5% og kjarasamningar á almennum vinnumarkaði í uppnámi. Þetta verðbólgu- og vaxtaumhverfi hefur bein áhrif á fasteignamarkaðinn. Hærri vextir gera lán dýrari, sem dregur úr kaupmætti og getu fólks til að fjármagna fasteignakaup. Þetta mun líklega leiða til minni eftirspurnar eftir fasteignum og hugsanlega lækkunar á fasteignaverði, eða að minnsta kosti stöðnunar eftir miklar hækkanir undanfarin ár.

Fyrir húsbyggjendur og byggingargeirann þýðir þetta aukinn kostnað og minni eftirspurn. Hærri vextir auka fjármögnunarkostnað verkefna og óvissa í efnahagslífinu getur dregið úr vilja til að hefja nýjar framkvæmdir. Þar að auki getur hátt olíuverð og verðbólga haft áhrif á kostnað byggingarefna og flutninga, sem gerir það enn erfiðara að halda kostnaði í skefjum. Þetta gæti leitt til færri nýbygginga og hægari framgangs á þeim verkefnum sem þegar eru í gangi, sem aftur hefur áhrif á framboð á húsnæði til lengri tíma litið.

Almennir neytendur standa frammi fyrir erfiðum tímum. Hærri verðbólga dregur úr kaupmætti launa og hærri vextir auka greiðslubyrði lána, hvort sem um er að ræða fasteignalán eða önnur lán. Þetta þýðir minna ráðstöfunarfé og meiri þrýsting á fjárhag heimilanna. Þrátt fyrir að hagkerfið sé sagt „seiglast áfram“, er ljóst að það verður krefjandi að sigla í gegnum þetta efnahagslega umhverfi.

Niðurstaða spár Arion banka er sú að þótt íslenska hagkerfið sé seigt, þá standi það frammi fyrir miklum áskorunum á árinu. Verðbólgu- og vaxtaumhverfið mun hafa djúpstæð áhrif á fasteignamarkaðinn, byggingargeirann og fjárhag heimilanna. Mikilvægt er að fylgjast vel með þróun mála og vera viðbúinn frekari breytingum á efnahagslandslaginu. Það er ljóst að þolinmæði og aðlögunarhæfni verða lykilatriði á komandi mánuðum.