Úttekt á Álfabakka 2A: Annmarkar á mörgum stigum skipulagsferlis — borgin samþykkir 12 úrbætur

Stjórnsýslulegir annmarkar komu fram á fleiri en einu stigi í skipulags- og leyfisferli Álfabakka 2A — yfir langt tímabil. Þetta er meginniðurstaða úttektar Innri endurskoðunar og ráðgjafar (IER) Reykjavíkurborgar á einu umdeildasta skipulagsmáli síðari ára, sem borgarráð fjallaði um 15. júní. Í kjölfarið hafa 12 úrbótatillögur verið samþykktar.

Bygging stóra atvinnuhússins við Álfabakka 2A í Mjódd vakti hörð viðbrögð íbúa sem töldu sig ekki hafa fengið réttar upplýsingar um umfang og áhrif framkvæmdarinnar. Úttekt IER beindist að ferlinu sjálfu — ekki byggingunni.

Hvað fór úrskeiðis

Úttektin leiddi í ljós veikleika á þremur sviðum, þótt ferlið hafi „almennt byggst á gildandi lögum og reglum":

• Skýrleiki og gæði skipulagsskilmála og gagna
• Rekjanleiki ákvarðanatöku
• Samhæfing og fagmennska við framkvæmd skipulags-, mats- og leyfisferla

12 úrbótatillögur

Borgarráð samþykkti að vísa tillögunum tólf í formlegt ferli hjá umhverfis- og skipulagssviði. Meðal þeirra helstu:

• Skýrari gagnaskil (5): verklagsreglur um yfirferð deiliskipulags fái skýrar kröfur — þar á meðal mat á áhrifum breytinga á aðliggjandi lóðir, jafnvel þegar umhverfismat er ekki lögskylt.
• Betri upplýsingagjöf (8): auglýsingar um deiliskipulag verði skýrari og hagsmunaaðilar fái áreiðanlegar upplýsingar — ekki nægi að senda eingöngu bréf, heldur einnig rafrænt.
• Hæfi skipulagshöfunda (9): staðfest verði að þeir sem vinna deiliskipulag uppfylli hæfisskilyrði og séu á lista Skipulagsstofnunar.
• Skýrari samskipti við lóðarhafa (10): lóðarvilyrðishafar fái frá upphafi skýrar leiðbeiningar um stefnu borgarinnar, og samgöngumat verði formfest með skýrri ábyrgðarkeðju.
• Mönnun og fagráð (3, 4): tryggt verði að mönnun sé í samræmi við umfang verkefna og að verklag fagráða byggist á árlegri starfsáætlun og áhættumati.
• Fundargerðir (12): styrkja verði verklag við gerð fundargerða svo þær séu skýrar, áreiðanlegar og aðgengilegar.

Auk þess er bent á tækifæri til að halda betur utan um heimildir skoðunarmanna og flokkun bygginga í skoðunarflokka.

Frekari aðgerðir

Samhliða úrbótunum hyggst borgin ganga til formlegra viðræðna við eigendur Álfabakka 2A um útlitsbætur á húsinu, gera umferðartalningar á svæðinu til að meta áhrif uppbyggingarinnar, og ráðast í heildstæða skipulagsvinnu fyrir Mjódd og íþróttasvæðin í samráði við hagsmunaaðila.

Hildur Björnsdóttir borgarstjóri sagði aðgerðirnar „löngu tímabærar" til að koma í veg fyrir að sambærileg mistök endurtaki sig. IER mun gera eftirfylgnikönnun á innleiðingu úrbótanna á næsta ári.

Heimild: Reykjavíkurborg — Úttekt Innri endurskoðunar og ráðgjafar á skipulagsferli Álfabakka 2A (21. maí 2026).